Yeddi gözəl [Семь красавиц]

Qızın ayağını gümüşə saldı,
O gümüş günbədi gümüşlə aldı.
Arzu qapısını örtməyə durdu,
Əjdərdən qurtardı, ilanı vurdu.[198]
Onda ki, hərəmə çəkildi canan,
Hərəm əhli gördü bol hörmət ondan.
Açıldı gül kimi mehriban nigar,
Dostluğu nihandı, sərtliyi aşkar.
Şəhvət qapısını bağladı möhkəm,
Başqa xidmətlərə hazırdı sənəm.
Saraydan etimad görməkçin, gözəl
Evdarlıq işinə edirdi əməl.
Şah onu etdikcə sərvtək ali,
O düşdü ayağa kölgə misali.
Qarı: "Yenə əfsun eyləyim" deyə,
Gəldi xam xaməni tutub əyməyə.
Qız dedi: "Ey qarı, söylə, görüm sən
Mənə kəniz adı verirsən nədən?"
Belə etirazı eşidincə şah,
Oldu kənizlərin sirrindən agah,
Qarıya dedi: "Çıx, gəlmə saraya!"
Nə əfsun oxudu gör əfsunçuya.
Kənizsə çox əziz bir adam oldu,
Sevdiyindən ona şah qulam oldu.
Hiylələr görsə də şah bu gözəldən,
Yenə səbr etməyi vermədi əldən.
Bir gecə boşluqda şamlar yanınca,
Eşqi aşiqlərin alovlanınca,
Qız açdı padşaha öz qucağını,
Uzatdı qoynuna şah ayağını.
Qızın qalasına su oldu hasar,
Şahın mancanağı atəşlər saçar.
O gülab qoxuyan nazənin gülə
Alışıb yanan şah söylədi belə:
"Ey yetişmiş xurmam, dinlə bu sözü,
Ey gözümün canı, canımın gözü.
Sərv qabağında qara tikandır,
Ay sənə baş əyər xeyli zamandır.
Bir xahişim vardır, ey üzü gündüz,
Sorğu-sualıma cavab qaytar düz.
Sən belə eyləsən, düşün, ey nigar,
Sənin qəddin kimi, işim düz olar".
Qızın ürəyini almaqçın ələ,
Şəkər səpələdi o təzə gülə,[199]
Dedi: "Təsdis idi Zöhrəyə məkan,
Evdə oturmuşdu Bilqeys, Süleyman.[200]
Onların var idi bir oğulları,
İflicdi qıçları, həm də qolları.
Bilqeys sual etdi: – Ey rəsul, ey şah,
Bizim hər ikimiz gümrahıq, gümrah,
Xəstədir balamız, söylə, bəs nədən?
Neçin sağalmayır bizim gülbədən?
Bu sirri öyrənib, bilib yetməli,
Tapıb dərmanını, əlac etməli.
Yanına Cəbrayıl yenə gələndə,
De, ona dərdini, gizləmə sən də.
Qayıdıb gedərkən o boşluqlara,
Sirlər lövhəsində axtarsın çara,
Bəlkə bu körpəyə tədbir eyləsin,
Onun əlacını sənə söyləsin.
Bəlkə xəstəlikdən o tapsın nicat,
Sağlam bir bədənlə o sürsün həyat.
Şahın sevincindən gözləri doldu,
Hər gün Cəbrayıla müntəzir oldu.
Elə ki Cəbrayıl gəldi yanına,
Süleyman dərdini söylədi ona.
Qayıtdı Cəbrayıl, tərk etdi yeri
Təzədən dönərək xəbərlə geri.
Dedi ki: "Bu dərdə iki çarə var,
Dünyada can kimi əzizdir onlar.
Cananla nə zaman dursan üz-üzə,
Doğru cavab verin sorulan sözə.
Etsəniz bu işdə sədaqət izhar,
Uşağın canından çıxacaq azar".
Bilqeys də sevindi, qəlbi oldu şad,
Dedi: – Ev olacaq, deməli, abad.
Sonra: – Soruş, – dedi o Süleymana,
– Doğru cavab verər canan canana.
Soruşdu yarından varlıq çırağı,
Dedi: – Ey gözümün qarası, ağı!
Söylə görüm mənə, bu dünyada sən
Məndən özgəsinə rəğbət etmisən?
Bilqeys cavab verdi: – Ölsün bədnəzər,
Sən nur çeşməsisən, anlayan sezər.
Səndə gözəllik də, cavanlıq da var,
Şahlıq rütbəsində sənə kim çatar?
Özün xoş, sözün xoş, gözəldir üzün,
Cənnət məclisinə rizvansan özün.
Nə varsa sənindir, aşikar, nihan,
Nəbilik möhründən nur alar cahan.
Gördükcə bu hüsnü, bu cavanlığı,
Səndəki şahlığı, kamiranlığı,
Rast gəlsəm özgəyə yenə çaşıram,
Yaxşı təmənnadan uzaqlaşıram.
Eşidincə bunu o xəstə uşaq
Uzadıb əlini dedi: – Ana, bax,
Gör necə sağaldı əlim! Şadam mən,
Gül kimi qurtardım yadlar əlindən.[201]
Elə ki, baxaraq o gözəl pəri
Gördü övladının sağdır əlləri,
Dedi: – Ey div ilə pəri pişvası,[202]
Ey hünərtək gözəl, ağıl dəryası,
Uşağın üstündə bir nüktə aç, bax, –
Mən əl verdim ona, sən də ver ayaq.
İncimə, gəl, sənə verim bir sual.
Bu qədər ki vardır səndə xəznə, mal,
Bunlarla bərabər heç olmuşmu sən
Özgə dövlətinə meyil edəsən?
Allahpərəst nəbi dedi ki: – Ey yar,
Dünyada hər şeyə mümkünatım var.
Bu şahlıq, bu gəlir, bu mal, bu dövlət,
Balıqdan ayadak mənimdir əlbət.[203]
Məndə var xəznələr, məndə var gəlir,
Hamı hüzuruma salama gəlir.
Əllərə baxıram gizlicə yenə,
Görüm, kim gətirir bir sovqat mənə.
Şah qurtaran kimi sözünü, uşaq
Durdu yeriməyə, cumdu ta bayaq,
Dedi: – Şəfa tapdı ayağım, ata!
Rəyin etdi məni bəzək həyata.
Tanrı hüzurunda doğru danışmaq,
Əlsiz-ayaqsıza şəfa verir, bax!
Gəl, biz də düzlükdə yetək ilqara,
Tuşlayaq, düz ataq oxu şikara.
De görüm, nə üçün, ey nazlı dilbər,
Soyuqsan insana qarşı bu qədər?
Mən öz ciyərimi, tutaq, yeyirəm,
Uzaqdan hüsnünü seyr eyləyirəm.
Belə gözəlliklə, de, nə üçün sən
Soyuqqanlılığa adət etmisən?
Çeşmə qabağında o sərvi rəvan
Ancaq doğruluğa gətirdi iman.
Dedi: – Bəyənilib çoxdan əslimiz,
Çıxarıb sınaqdan bunu nəslimiz:
Bizdən ərə gedən zənn etmə gülər,
Uşaq doğan kimi sağ qalmaz, ölər.
Bu yolda vermişik tələf çox mələk,
Rəvamı dünyadan tez köçüb ölmək?
"Keç arzu yolunda candan", deyilməz,
Zəhər qatışıqlı bal ki, yeyilməz.
Can mənə əzizdir hər vaxt, həmişə,
Söylə, necə girim qorxulu işə?
Mən cananı deyil, sevmişəm canı,
Sənə söyləyirəm sirri-nihanı.
Süfrəmdən sərpuşum alınmış, heyhat,
İstər məni saxla, istər məni sat.
Bil, ancaq sirrimi pünhan etmədim,
Dedim hamısını, heç gizlətmədim.
Ümidvaram ki, bu dunyalara, şah
Bizi öz sirrindən eyləyər agah.
Söylər gözəllərdən doyur tez nədən?
Könül xoşlayanı o sevməz nədən?
Vurmaz kimsə ilə bircə ay başa,
Çıraq nuru verər hər qələm qaşa,
Şam kimi başını kəsər dübara,
Qaldırar əvvəlcə ucalıqlara,
Sonrasa qəzəblə torpağa çırpar?
Qızın cavabını verdi hökmüdar:
"Mənimlə almayıb mehriban nəfəs,

198

Kənizlə yatmaqdan vaz keçib ehtiras qapısını öz-üzünə bağladı, şəhvət ilanını öldürüb ayrılıq, hicran əjdahasından xilas oldu.

199

Şəkər səpələdi – yəni şəkər kimi şirin söhbətə başladı.

200

Təsdis – altı bucaq. Zöhrənin təsdisdə – yəni altı planetin ortasında oturması məhəbbət və xoşbəxtlik rəmzidir.

Beytin mənası: Məhəbbətlə əhatə olunmuş Zöhrə altı planetin arasında oturan kimi Bilqeys Süleymanla oturmuşdu.

201

Yəni, Gül kimi başqalarının əlində gəzməkdən xilas oldum.

202

Pişva – rəhbər, öndə gedən, qabaqcıl.

203

Balıqdan ayadək – yerin altından göyə qədər.