— Да мяне! Да мяне! Je maintiendrai![160]
— Gott mit uns! — таксама крыкнуў Багуслаў, выхопліваючы пісталет, і паскакаў насустрач лёсу разам з Невяроўскім, Кожкілем, Тарэнтам, самім штатгальтарам і некалькімі сотнямі кірасіраў, якія таксама як адзін сарваліся з месца.
Разрадзіўшы ўсе свае шэсць пісталетаў у крыжы святога Андрэя на іспанскіх калетах, Багуслаў паспеў прытрымаць каня проста перад варожай брамай, якая рашуча наставіла вострыя пікі сваёй смяротнай зброі насустрач галандскім кірасірам. Вакол Радзівіла затрашчалі дзіды, ламаючыся аб трупы коней і людзей, якія не маглі пахваліцца такім жа спрытам, як князь. Пах крыві і смерці біў яму ў ноздры, а ад чалавечых крыкаў і перадсмяротнага іржання коней закладала вушы. Пра тое, каб перазараджаць пісталеты, не магло быць і гаворкі, таму, заехаўшы ўжо не патрэбнай зброяй у твар нейкаму іспанцу, Багуслаў выхапіў шпагу, каб прасекчы ёю сабе дарогу да перамогі, і мужна кінуўся ў гушчу бітвы, стараючыся не адставаць ад штатгальтара, які біўся са шпагай у руцэ так, як быццам быў не камандзірам, а звычайным ваякам, але не чалавекам з плоці і крыві, а казачным асілкам, высечаным з жалеза… Праз гадзіну бесперапыннага бою стомленыя вочы князя ўжо з цяжкасцю адрознівалі аранжавыя перавязі сваіх і чырвоныя — іспанцаў, а варожая кроў на яго твары змяшалася з потам, які шчодра заліваў лоб. Цяжка было разабрацца ў гэтым крывавым пекле, дзе градам сыпаліся ўдары, скрыгатала жалеза, грукаталі стрэлы, кідаліся коні, шалеючы ад болю, цягнучы за сабой уласныя кішкі, лілася кроў і ў перадсмяротнай агоніі захлыналася ўжо амаль здабытая перамога…
— Да мяне! Бі! — крычаў Генрых Казімір, але крык перарваўся ад варожай кулі, якая нечакана ўвайшла ў яго цела, зрабіўшы там добрую дзірку, праз якую магла вылецець душа, але вылецела свядомасць.
Зваліўшыся спінай на зямлю проста ў абдымкі мораку, штатгальтар ужо не бачыў, як да яго схіліліся прагныя іспанцы. Іх хцівыя рукі ліхаманкава гойсалі па целе ў пошуках здабычы. Багуслаў, заўважыўшы, што здарылася бяда, ліхаманкава прышпорыў каня, каб кінуцца на дапамогу, але нейкім цудам пабачыў, што кіраваны ў яго бок ствол варожага пісталета вось-вось плюне агнём. Падняўшы на дыбкі свайго жарабца, ён разам з імгненна забітай жывёлай упаў на зямлю. Яшчэ паспеў саскочыць з сядла, каб не прыціснула конскай тушай, і ўхіліцца ад кінутай кімсьці дзіды, якая павінна была навечна прыкалоць яго стомленае цела да гразкай зямлі. Выставіўшы наперад рапіру, здолеў увагнаць яе ў жывот варожага скакуна, што збіраўся затаптаць яго капытамі, але, паслізнуўшыся на пралітай крыві, упаў. Радзівіла імгненна прыціснула да зямлі варожае калена, а трохгранны іспанскі кінжал, які празвалі «міласцю пераможцы», грозна бліснуў каля яго горла.
— Gott mit uns… — прашаптаў юнак, ужо развітваючыся з жыццём, але нечакана адчуў, што нападнік крыху аслабіў націск.
— Deutscher? Ergibst du dich?[161] — спытаў ён, і Багуслаў кіўнуў галавой у знак таго, што супраціўляцца не будзе.
Бой скончыўся безумоўнай перамогай іспанцаў. Забраўшы палонных і багатыя трафеі, пераможцы не сталі хавацца за сценамі, а размясціліся ў сваім палявым лагеры, спадзеючыся крыху адпачыць, пахаваць палеглых, дапамагчы параненым, а затым, дачакаўшыся змроку, напасці і абрабаваць галандскі стан.
Сярод палонных быў і Радзівіл. Яго пераможцам апынуўся моцны чырванашчокі немец — адзін з тых жорсткіх наймітаў, якія служылі ў гэтай вайне тым, хто мог заплаціць за службу. На свайго палоннага ён глядзеў з неапісальнай радасцю, таму што паспеў яго абшукаць, зняў з шыі мяшэчак з грашыма, а з пальца — дыяментавы пярсцёнак. Узбагаціўся і каштоўным даспехамі вязня, яго рапірай, пісталетамі і конскай вупражжу. Багуслаў радаваўся ўжо таму, што амаль усе свае каштоўнасці і рэчы, якія не маглі спатрэбіцца на полі бою, пакінуў у Амстэрдаме, ды і ў бой пайшоў апранутым ненашмат лепш за звычайных афіцэраў.
— Ну, і хто ты такі? — спытаў немец, свідруючы чырвонымі ад пылу вачыма Радзівіла. — І адкуль?
— Я — малодшы сын барона фон Шойрынга, — сказаў Багуслаў, успомніўшы дзяцінства ў Франконіі і грубага суседа з вялікім жыватом, які часам заязджаў у Ліхтэнберг, каб павітаць яго маці. — Землі майго бацькі ляжаць у руінах, так што я б на тваім месцы не занадта разлічваў на выкуп.
Стары ваяка заміргаў вачыма.
— Ты з Ліхтэнберга? — здзіўлена спытаў ён. — Ну, радуйся, што трапіў у рукі земляку, бо нехта іншы мог бы цябе хуценька на той свет адправіць, калі з цябе, акрамя скуры, няма чаго ўзяць… А твайго бацьку я добра ведаю — ён калісьці за мяне перад маркграфам заступіўся, інакш давялося б вісець на дуплістай грушы ў садзе…