— Я дам яму такую магчымасць, — сказаў на гэта Багуслаў, які ўжо навучыўся не звяртаць увагі на прыдзіркі балбатлівага француза. — Калі ён сапраўды захоча ёю скарыстацца.
Невядома, ці дэ Р’е паведамілі пра гэту размову, ці атрыманая аплявуха ўсё не давала яму спакою, але чарговы выклік на паядынак, які паступіў князю па пошце, не прымусіў сябе чакаць.
У Францыю Радзівіл выправіўся інкогніта, узяўшы толькі двух лёкаяў і Невяроўскага ў якасці секунданта. Гэты ганаровы абавязак Багуслаў прапанаваў прыяцелю пасля доўгіх ваганняў. Ён прадбачыў, што калі гэтым разам дэ Р’е пагадзіўся абмежавацца адным секундантам, дык ужо паклапоціцца, каб ён быў майстрам фехтавання. Але Ян так шчыра крыўдаваў, не разумеючы, чаму Радзівіл абыходзіць яго сваім даверам, што той здаўся.
У Францыю вырашылі дабірацца праз Нідэрланды, хоць на мяжы аўстрыйскія, галандскія і французскія войскі дыхалі адзін аднаму ў патыліцу. У Антверпене князя чакала Беатрыса, якой нідэрландскія чыноўнікі не дазволілі наведаць Галандыю. Каб не прыцягваць да сябе лішняй увагі, вандроўнікі пераапрануліся ў грубую вопратку, якая зрабіла іх падобнымі на купцоў. Узброіліся толькі пісталетамі, шпагі да такой вопраткі зусім не пасавалі.
— Галоўнае — трапіць у Францыю незаўважанымі, — паўтараў Радзівіл Невяроўскаму, які справядліва лічыў іх падарожжа небяспечнейшым за любы паядынак. — Дэ Р’е павінен чакаць мяне ў мястэчку Мантарэе паблізу Ракруа, дзе я, без аглядкі на французскае правасуддзе, змагу нарабіць у яго нікчэмным целе столькі дзірак, колькі дазволіць бог і мая фартуна. А адносна магчымай сустрэчы з рабаўнікамі, спадзяюся, што ў Вялікую пятніцу нават разбойнікі не наважацца паводзіць сябе непрыстойна.
Ян падумаў, што князь занадта добрага меркавання пра рэлігійнасць іспанскіх галаварэзаў, якія апанавалі гэтыя краі, але казаць гэтага ўголас не стаў. Затое аблаяў дашчэнту разбіты артылерыяй шлях у Антверпен, які дасведчаныя галандскія салдаты ахрысцілі дарогай на той свет.
— Спадзяюся, нічога небяспечнейшага за ямы нам не пагражае, — пажартаваў Багуслаў.
Калі да гандлёвай сталіцы Нідэрландаў заставалася не больш за чатыры мілі і апошнія галандскія раз’езды засталіся далёка ззаду, Невяроўскі праверыў, ці лёгка вымаюцца з кабуры зараджаныя пісталеты, і на ўсялякі выпадак заклаў нож за халяву. Радзівіл, заўважыўшы гэта, ухвальна кіўнуў і, крыкнуўшы лёкаям, каб былі пільнымі, зрабіў тое ж самае.
— І, напрамілы бог, Яне, не называй мяне тут мансеньёрам, — папярэдзіў ён Невяроўскага. — Зараз я для цябе Багуслаў.
Ян адкрыў рот, каб адказаць, як раптам з-за прыдарожных кустоў на шлях выскачылі нейкія людзі.
— La bolsa о Ia vida?[180] — крыкнуў адзін, скіраваўшы пісталет у грудзі князю.
Радзівіл не ведаў іспанскай, але галодны бляск у вачах абадранца, які дзеля нажывы гатовы быў на ўсё, сказаў яму больш за словы. Ён пераглянуўся з Янам, моўчкі прышпорыў каня і панёсся наперад, не звяртаючы ўвагі ні на стрэлы, ні на праклён далёка ззаду. Невяроўскі скакаў побач і нават паспеў, павярнуўшыся, стрэліць, хоць Багуслаў і крыкнуў яму, каб пакінуў дурны занятак — рабаўнікі не мелі коней і дагнаць іх не маглі. Чэлядзь — дужыя хлопцы, якія прывыклі да бурнага панскага жыцця, — разумелі гэта лепш за ўсіх, таму ўцякалі так хутка, што нават апярэдзілі Радзівіла з Невяроўскім. Менавіта яны і папярэдзілі гаспадароў аб небяспецы, якая чакала іх атрад не толькі ззаду, але і наперадзе, ашчэрыўшыся мушкетнымі дуламі чарговых дэзерціраў. Зрэшты, мушкеты маглі толькі бяссільна плявацца агнём услед падарожнікам. Тыя маланкай праляцелі міма, не слухаючы пагроз і загадаў спыніцца.
— Хто гэта быў? — ледзь аддыхаўшыся, спытаў Ян, калі небяспечнае месца засталося далёка ззаду.
— Здаецца, доблесная іспанская пяхота, — сказаў Багуслаў, аслабляючы повад, каб даць стомленаму каню крыху адпачыць. — Таксама хацела пажывіцца за наш кошт, але наеліся хіба пылу з-пад капытоў.
Невяроўскі зарагатаў так гучна, што чародка вераб’ёў, якая сядзела на прыдарожнай вярбе, спалохана ўзляцела ў неба. Багуслаў правёў птушак позіркам і не заўважыў, што тых напалохаў зусім не смех, а натоўп узброеных да зубоў людзей, якія хаваліся за дрэвамі і нечакана выбеглі на дарогу. Гэтыя нападнікі аказаліся больш кемлівымі за ранейшых, бо, скарыстаўшыся разгубленасцю падарожнікаў, акружылі іх невялікі атрад, адрэзаўшы шляхі для ўцёкаў.
— Кашалёк або жыццё, высакародныя сеньёры? — на ламанай французскай насмешліва сказаў іх верхавод — здаравенны мужчына, чый вялізны жывот неяк не пасаваў знясіленаму пастаянным недаяданнем чалавеку.