Выбрать главу

Назаўтра, роўна а восьмай гадзіне раніцы, маленькі атрад з мадрылай наперадзе і пеонамі ў ар’ергардзе крануўся ў дарогу. Трыццаць сёмая паралель перасякала тут ураджайную зямлю Арауканіі, багатую вінаграднікамі і гуртамі жывёлы. Але мала-па-малу мясцовасць рабілася пустэльнай. Хацінкі растрэадораў, вядомых на ўсю Амерыку ўсмірыцеляў дзікіх коней, трапляліся ўсё радзей і радзей, і экспедыцыі даводзілася праходзіць цэлыя мілі, не сустрэўшы ні аднаго жылля.

У гэты дзень падарожнікам давялося пераправіцца цераз дзве ракі — Рыо-Раке і Рыо-Тубаль. Катапац абодва разы хутка знаходзіў брод. Ланцуг Кардыльераў вырысоўваўся на гарызонце, заметна ўзвышаўся і памнажаў колькасць сваіх вяршынь у напрамку к поўначы. Але гэта было толькі яшчэ прадгор’е вялікага станавога хрыбта Новага Свету.

А чацвертай гадзіне папаўдні, прайшоўшы трыццаць пяць міль, атрад спыніўся на прывал пад адкрытым небам, каля гушчару гіганцкіх міртавых дрэў. Мулаў рассядлалі і пусцілі пасвіцца на лугу з густой і сакавітай травой. З сядзельных сумак дасталі традыцыйнае сушанае мяса і рыс. Пеліоны, пасланыя на траве, замянілі стол, крэслы, а пад вечар і пасцель, і кожны знайшоў на іх адпачынак і аднаўляючы сілы сон. Катапац і пеоны ўсё ноч па чарзе вартавалі.

Назаўтра атрад без прыгод пераправіўся цераз імклівы паток Рыо-Бель, а ўвечары, на прывале каля берагоў Рыо-Біабіо, якая аддзяляе іспанскае Чылі ад незалежнага Чылі, Гленарван мог запісаць у паходны дзённік яшчэ трыццаць пяць пройдзеных за суткі міль. Выгляд мясцовасці пакуль што не мяняўся. Па-ранейшаму навакол цвілі палі амарылій, фіялак, дурману, залатых кветак кактуса. З птушак былі тут чаплі, совы, певуны, дразды і нырцы. Чацвераногія хаваліся ў нетрах лясоў.

Атрад амаль не сустракаў на сваім шляху тубыльцаў. Дзе-ні-дзе міма, як цень, прашмыгалі гуасы, мяшанцы індзейцаў з іспанцамі, удараючы ў акрываўленыя бакі сваіх коней вялікай шпорай, прывязанай да босай нагі. Не было ў каго запытаць, не было дзе атрымаць неабходных даведак. Гленарван аднак прыміраўся з гэтым. Ён гаварыў сам сабе, што індзейцы, узяўшыя капітана Гранта ў палон, безумоўна завялі свайго палонніка на супроцьлеглы бок хрыбта Кардыльераў. Значыцца, пошукі могуць закончыцца поспехам толькі ў пампасах, не раней. Трэба было ўзброіцца цярплівасцю і рушыць наперад, без прыпынкаў і шпарка.

Раніцой 17-га чысла атрад вышаў у звычайны час і ў звычайным парадку. Гэты парадак быў вельмі цяжкі для Роберта, які ўвесь час імккнуўся апярэдзіць мадрылу. Гленарвану даводзілася строга гукаць, каб хлопчык вярнуўся на сваё месца ў страі.

У гэты дзень, па меры прасоўвання атрада наперад, мясцовасць усё больш губляла раўнінны характар; з’явіліся складкі, што бываюць паблізу гор; зямлю зрэзалі шматлікія рэчкі і ручаі з бурымі, імклівымі плынямі.

Паганель часта заглядаў у карту. Калі спатканага ім ручайка не было на карце, кроў географа закіпала, і абурэнню яго не было канца.

— Ручай без назвы,— крычаў ён,— гэта ўсёроўна, што чалавек без права грамадзянства: ён не існуе для геаграфіі!

І ён, не саромячыся, даваў назвы безымянным рыо[24]. Ён адзначаў іх на карце і старанна запісваў толькі што выдуманыя ім пышныя іспанскія назвы.

— Якая мова! — не пакідаў ён захапляцца.—Якое гучэнне, якая ўрачыстасць! Гэта металічная мова! Я ўпэўнен, што яна складаецца з сямідзесяці васьмі частак медзі і дваццаці двух волава, як лепшая бронза, з якой робяць званы!

— Ці ёсць у вас поспехі па вывучэнню гэтай мовы? — запытаў у яго аднойчы Гленарван.

— Вядома, дарагі сэр. Эх, каб не гэта вымаўленне! Яно псуе ўсю справу!

І, чакаючы лепшага часу, Паганель па дарозе, не шкадуючы горла, стараўся авалодаць іспанскім вымаўленнем, не забываючы пры гэтым рабіць і геаграфічныя назіранні. У гэтай галіне ён быў надзвычай моцны, і цяжка было-б знайсці яму суперніка. Так, калі Гленарван звяртаўся да катапаца з пытаннем наконт якой-небудзь асаблівасці мясцовасці, ён заўсёды апярэджваў адказ правадніка, і таму заставалася толькі здзіўлена пазіраць на географа.

вернуться

24

Рыо — рака.