Выбрать главу

49.Et hoc perempto iussit quartum uinciri ad rotam, ut eius uertigine membris omnibus solueretur. At ille cum torqueretur inmaniter: «Dissoluis», inquit, «corporis membra, sed adiungis gratiam passioni nec eripis solacium morti». Est enim uox tonitrui in rota, quia in bono et inoffenso uitae istius cursu caeleste resultat oraculum, sicut in Iohanne et Iacobo filiis tonitrui resultabat. Itaque illud quod legi, nunc manifestius recognoscö Quia rota intra rotam currit, nec impeditur. Teres enim uita sine ulla offensione in quauis passione uersatur et intra hanc quoque rota currit. Currit lex intra gratiam et obseruantia legis intra diuinae curriculum misericordiae est; nam quo magis uoluitur, plus probatur. «Potius est hic ab impiis aduersa tolerare, ut ibi a domino consolationem inuenire possimus». Et iste consummans cursum suum abrupit spiritum animamque uictor effudit.

тебя еще тяжелее своим бормотанием. Ты думаешь спастись от меня, Антиох, если лишишь меня голоса? Но и молчащих слышит Бог, и лучше слышит. Вот я открываю уста мои (Иов. 33:2) и освобождаю язык мой. Отрежь язык, но не отрежешь стойкость, не отсечешь добродетель, не предашь забвению разум, не вырвешь свидетельство истины, не заглушишь крик сердца. Если вырвут язык, возопиет кровь и тебе возвестит: Голос крови брата твоего вопиет ко Мне (Быт. 4:10). Ибо слышит голос крови Тот, Кто слышит тайные помышления. Если покрывает тьма и окружает ограда стен[1452], нечестивый скажет, что нет ему никакого свидетеля, но Бог все проницает и вес видит, и нет такого злодеяния, которое можно было бы скрыть от Судии всех, Который познал мир прежде, чем тот был сотворен. Что нам еще сказать? Раны более красноречивы, и даже если скрыт раны и спрятать шрамы, но нельзя спрятать веру. Не хвались тем, что, лишив языка, ты лишаешь меня возможности воздать хвалу. Довольно мы уже восхвалили Бога словом, теперь же восхвалим Его страданием».

49.И когда он был умерщвлен, царь приказал четвертого брата привязать к колесу, чтобы, вращая колесо, сокрушить все его члены. И в страшных муках тот говорит: «Ты разрываешь тело на части, но к страданию прилагаешь сладость и не отнимешь у смерти утешение». Ведь глас грома в колесе (Пс. 76:19), так как в благом и безмятежном беге той жизни раздается небесное речение, как оно раздавалось в Иоанне и Иакове — сыновьях грома[1453]. Итак, то, что я прочитал, яснее понимаю сейчас: что колесо внутри колеса беспрепятственно катится[1454]. Ибо гладкая жизнь без единого препятствия в любом состоянии движется, и внутри нее также бежит колесо. Закон бежит внутри благодати, а почитание закона — внутри божественного милосердия, и чем больше бежит, тем больше испытывается. «Лучше здесь потерпеть бедствия от нечестивых, чтобы там мы могли найти утешение у Господа». И он, завершая свой бег, разрешился духом и, как победитель, испустил дух[1455].

50.Quintus cum sisteretur, caeso prius eidem ignes iussit admoueri, subici incendia. Manabat e uulneribus cruor et effossis ulceribus sanguis effusus ipsos flammarum extinguebat globos. At ille inter ignium crepitus audiebatur dicens: «Gratias tibi, domine, quod dedisti nobis dicerë Transiuimus per ignem. Et sicut alibi idem dicit tuus prophetä Igne nos examinasti, sicut igne examinatur argentum. Adstabo tibi sicut aurum purgatus incendio, ct si quid fuit culpae, ignis exussit». Itaque et iste transfiguratus a corruptela ad incorruptionem uitam exhalauit.

51.Sexto quoque admota tormenta sunt. At illë «Noli», inquit, «frustra errare et tuae hoc adseribere potestati, quod ista aduersum nos exerceas. Nostrorum hoc delictorum est pretium, ut peccantes puniamur, et gratias domino, quod hic a nobis duplicia peccata exiguntur, ut ibi nobis consolatio deferatur. Gratias autem et tibi, quod tam durus ct inmitis es, ut talibus nostris suppliciis dominus, in quem peccauimus, genti nostrae propitius flat. Nos quoque ableuamus aerumnam, dum fidei passionibus delectamur». Et iste duris atque asperis dilaceratus suppliciis appositus est ad fratres suos.

52.Supererat iuniorex fratribus, ct iam pudebat Antiochum inmaturae aetati ita se fuisse ludibrio. Itaque dolis eum desiderans circumscribere pollicebatur honores, diuitias, amicitiam suam, consortium secretorum. At uero pia mater monebat filium suum dicens et huic sicut ceteris: Nescio quemadmodum in uterum meum introistis, neque ego spiritum donaui uobis, neque membra formaui, sed haec omnipotentis dei munera sunt. Putauit Antiochus uidens matrem sollicitam quod saluti eius timeret et ipsi quoque suadere coepit, ut filium ab intentione reuocaret. At illa uoce patria dicebat filiö «Tu solus, fili, superes, summa uotorum meorum; tu postremus clausisti partus meos, tu postremus conclude gaudia mea. Miserere mei, quae te in utero tot mensum curriculo portaui, ne uno momento confundas senectutem meam, ne decolores tot fratrum tuorum tropaea, ne sacrum eorum comitatum relinquas, ne consortium deseras. Te adhuc isti expectant triumphi. Aspice in caelum, unde hausisti spiritum, ad patrem omnium; aspice in terram, quae tibi ante alimoniam ministrauit; aspice ad fratres, qui collegam requirunt; aspice ad matrem, quae tibi lac dedi. Redde mercedem pii sanguinis: noli a fratribus, noli a matre diuelli. Temporales opes sunt, quas promit50.Когда приведен был пятый брат, царь после побоев приказал принести огонь и развести под ним пламя. Из ран текла кровь, и, струясь из открытых язв, тушила языки пламени. Но и треск огня не заглушал слов: «Благодарим Тебя, Господи, что дал нам возможность сказать: Мы прошли через огонь (Пс. 65:12). И как в другом месте тот же твой пророк говорит: Ты испытал нас огнем… как огнем испытывается серебро (Пс. 65:10). Я предстану перед Тобой как золото, очищенное пламенем; и если я в чем был повинен, то это выжег огонь». Так, и этот, перейдя от тления к нетленной жизни, предал дух.

вернуться

1452

См.: Сирах. 23:18.

вернуться

1453

См.: Мк. 3:17.

вернуться

1454

См.: Иез. 1:15–20. См. комментарий свт. Амвросия на эти слова пророка Иезекииля в uirgt. 18. 118.

вернуться

1455

Выражение, часто употребляемое античными авторами: Vergilius, Aen. 1. 98; Seneca, Phoen. 142–143; Lucan, 5. 263.