— Ci scias same bone, kiel mi, kion opinii pri tio.
— Mi ne kuraĝas kompari min kun cia saĝeco.
— Kaj ci estas parte prava, ĉar en tiu okazo, kiam Cezaro legos nun al ni novan kanton el , ci devus, anstataŭ krii, kiel pavo, eldiri ian sensencan frazon.
Tigeleno ekmordis la lipojn. Li ne estis tre kontenta, ke Nerono decidis deklami hodiaŭ novan kanton, ĉar tio prezentis kampon, sur kiu li ne povis konkuri kun Petronio. Efektive, dum la deklamado Nerono malgraŭvole, pro la malnova kutimo, turnadis la okulojn al Petronio, zorge atentante, kion li legos en lia vizaĝo. Kaj tiu ĉi aŭskultis, levante iafoje la brovojn, iafoje kapjesante, iafoje streĉante la atenton, kvazaŭ li volus kontroli, ĉu li bone aŭdis. Kaj poste li aŭ laŭdis, aŭ kritikis, postulante korektojn aŭ poluron de kelkaj versoj. Nerono mem sentis, ke aliaj en troigitaj laŭdoj celas nur la propran bonon, dum li nur sola okupas sin per la poezio por la poezio mem, li sola estas kompetenta, kaj se li ion laŭdas, oni povas esti certa, ke la versoj meritas laŭdon. Kaj iom post iom li komencis paroli kun li, diskuti, kaj fine, kiam Petronio esprimis dubon pri trafeco de iu parolturno, Nerono diris al li:
— Ci vidos en la lasta kanto, kial mi ĝin uzis.
«Ha!» — ekpensis Petronio, — «do mi ĝisvivos la lastan kanton.»
Kaj pluraj, aŭdinte tion, diris al si mem:
«Ve al mi! Petronio, havante lasitan tempon, povas reakiri la favoron kaj faligi eĉ Tigelenon.»
Kaj denove oni komencis proksimiĝi al li. Sed la fino de la vespero estis malpli feliĉa, ĉar Nerono en la momento, kiam Petronio lin adiaŭis, demandis subite kun kuntiritaj palpebroj kaj kun vizaĝo kune malica kaj ĝojplena:
— Kaj kial Vinicio ne venis?
Se Petronio estus certa, ke Vinicio kaj Ligia jam estas ekster la urbaj pordegoj, li redirus: «Li edziĝis laŭ cia permeso kaj forveturis». Sed, vidante strangan rideton de Nerono, li rediris:
— Cia invito, ho dia, ne trovis lin hejme.
— Diru al li, ke mi plezure lin vidos, — respondis Nerono, — kaj diru al li en mia nomo, ke li ne preterlasu la cirkoludojn, en kiuj partoprenos kristanoj.
Petronion maltrankviligis tiuj ĉi vortoj, ĉar ŝajnis al li, ke ili rilatas rekte al Ligia. Enirinte la portilon, li ordonis porti sin hejmen eĉ pli rapide ol matene. Ĝi ne estis tamen facila afero. Antaŭ la domo de Tiberio staris amaso densa kaj brua, ebria, kiel antaŭe, tamen ne kantanta, ne dancanta, sed kvazaŭ agitita. De malproksime aŭdiĝadis iaj krioj, kiujn Petronio komence ne povis kompreni, sed kiuj potenciĝadis, kreskis kaj fine ŝanĝis sin en unu sovaĝan muĝon:
— La kristanojn al leonoj!!
La brilaj portiloj de la korteganoj movis sin antaŭen meze de la hurlanta amaso. El la fundoj de bruligitaj stratoj alkuradis ĉiam novaj aroj, kiuj, ekaŭdinte la ekkrion, komencis ĝin ripeti. Oni transdonadis el buŝo al buŝo la famon, ke la kaptado daŭras jam de la tagmezo, ke oni kaptis jam multegajn brulmetintojn, kaj baldaŭ sur ĉiuj nove skizitaj kaj malnovaj stratoj, en malvastejoj, falintaj en rubojn, ĉirkaŭ Palatino, sur ĉiuj montetoj kaj en ĉiuj ĝardenoj, tra tuta larĝa kaj longa Romo sonis ekkrioj ĉiam pli furiozaj:
— La kristanojn al leonoj!!
— Brutaro, — ripetadis Petronio, — popolo inda je la imperiestro!
Kaj li komencis pensi, ke tia mondo, bazita sur perforto, sur krueleco, pri kiu eĉ barbaroj havis nenian imagon, sur krimoj kaj sur furioza diboĉado, ne povas tamen daŭri. Romo estis estro de la mondo, sed ankaŭ absceso de la mondo. Spiris de ĝi kadavra odoro. Sur la putran vivon estis falanta la ombro de morto. Ofte oni parolis pri tio eĉ inter la aŭgustanoj, sed antaŭ la okuloj de Petronio neniam pli klare ekstaris tiu vero, ke tiu florkronita ĉaro, sur kiu staras, kiel triumfanto, Romo, trenante post si katenitan araĉon da nacioj, iras al abismo. La vivo de la mondreganta urbego ekŝajnis al li ia arlekena procesio kaj ia orgio, kiu tamen devas finiĝi.
Li komprenis nun, ke sole la kristanoj havas iajn novajn bazojn de la vivo, sed li opiniis, ke el la kristanoj restos baldaŭ neniu. Kaj tiam?
La arlekena procesio iros pluen direktate de Nerono, kaj se Nerono pasos, troviĝos iu alia, same aŭ pli malbona, ĉar kun tia popolo kaj tiaj patricioj estas neniaj kaŭzoj, ke troviĝu iu pli inda. Estos nova orgio, kaj krome ĉiam pli malnobla kaj pli abomena.
Kaj orgio ne povas daŭri eterne; oni devas post ĝi iri dormi, simple pro nura laceco.
Pensante pri tio ĉi, Petronio mem eksentis sin treege laca. Ĉu valoras vivi, kaj plie, vivi en necerteco pri la morgaŭo nur por rigardi similan ordon de la mondo? La genio de morto ne estas ja malpli bela ol la genio de dormo, kaj ankaŭ li havas flugilojn ĉe la brakoj.
La portilo haltis antaŭ la pordo de la domo, kiun la gardema pordisto tuj malfermis.
— Ĉu la nobla Vinicio revenis? — demandis lin Petronio.
— Antaŭ momento, sinjoro, — respondis la sklavo.
«Sekve li ŝin ne rekaptis!» — ekpensis Petronio.
Kaj, deĵetinte la togon, li enkuris en la atrion. Vinicio sidis sur tripiedo, kun kapo mallevita preskaŭ ĝis la genuoj kaj kun manoj sur la kapo, sed je la bruo de la paŝoj li levis sian ŝtonsimilan vizaĝon, en kiu nur la okuloj febre brilis.
— Ci venis tro malfrue? — demandis Petronio.
— Jes. Oni malliberigis ŝin antaŭtagmeze.
Sekvis momento da silento.
— Ĉu ci vidis ŝin?
— Jes.
— Kie ŝi estas?
— En la Mamertina malliberejo.
Petronio ektremis kaj komencis rigardi Vinicion per demandaj okuloj.
Tiu komprenis.
— Ne! — li diris. — Oni ne metis ŝin en Tulianumon[293], nek en la mezan malliberejon. Mi subaĉetis la gardiston, ke li cedu al ŝi sian ĉambreton. Urso kuŝiĝis ĉe la sojlo kaj gardas ŝin.
— Kial Urso ne defendis ŝin?
— Oni sendis kvindek pretorianojn. Cetere Lino malpermesis al li.
— Kaj Lino?
— Lino estas mortanta. Tial oni lin ne prenis.
— Kion ci intencas?
— Savi ŝin aŭ morti kun ŝi. Ankaŭ mi kredas je Kristo.
Vinicio parolis ŝajne trankvile, sed en lia voĉo estis io tiel korŝira, ke la koro de Petronio ektremis de sincera kompato.
— Mi cin komprenas, — li diris, — sed kiel ci volas ŝin savi?
— Mi subaĉetis la gardistojn, unue por sekurigi ŝin de ofendoj, kaj due, ke ili ne malhelpu ŝian forkuron.
— Kiam ĝi devas okazi?
— Ili respondis, ke ili ne povas transdoni ŝin al mi senprokraste, ĉar ili timas la respondecon. Kiam la malliberejoj pleniĝos per amasoj da homoj kaj kiam oni perdos la kalkulon de la malliberuloj, tiam ili redonos ŝin al mi. Sed tio estas lasta rimedo. Antaŭe ci savu ŝin kaj min! Ci estas amiko de la imperiestro. Li mem donis al mi Ligian. Iru al li kaj savu min!
Petronio, anstataŭ respondi, vokis sklavon kaj, ordoninte al li alporti du malhelajn mantelojn kaj du glavojn, turnis sin al Vinicio.
— Envoje mi rakontos al ci, — li diris. — Dume prenu mantelon, prenu armilon kaj ni iru en la malliberejon. Tie donu al la gardistoj cent mil sestercojn, donu sumon duoblan aŭ kvinoblan, ke ili nur ellasu Ligian senprokraste. Alie estos tro malfrue.
— Ni iru, — diris Vinicio.
Kaj post momento ambaŭ troviĝis sur la strato.
— Kaj nun aŭskultu min, — diris Petronio. — Mi ne volis perdi tempon. Mi estas de hodiaŭ en malfavoro. Mia propra vivo kvazaŭ pendas sur hareto kaj tial mi povas nenion efiki ĉe la imperiestro. Eĉ pli malbone! Mi certas, ke li agus kontraŭ mia peto. Se tiel ne estus, ĉu mi konsilus al ci, ke ci forkuru kun Ligia aŭ rekaptu ŝin? En tiu okazo, se ci sukcesus forkuri, la kolero de Nerono direktus sin kontraŭ mi. Sed pli verŝajne li farus hodiaŭ ion laŭ cia peto ol laŭ mia. Ne kalkulu tamen ankaŭ je tio. Eligu ŝin el la malliberejo kaj forkuru! Nenio pli restas al ci. Kiam tio ne sukcesos, venos la vico por aliaj rimedoj. Dume sciu, ke oni malliberigis Ligian ne nur pro la kredo je Kristo. Ŝin kaj cin persekutas la kolero de Popea. Ĉu ci memoras, ke ci ofendis la aŭgustinon kaj ke ci rifuzis ŝian amon? Ŝi scias, ke ci rifuzis ĝin pro Ligia, kiun eĉ sen tiu kaŭzo ŝi ekmalamis de la unua rigardo. Ŝi ja penis jam antaŭe pereigi Ligian, atribuante al ŝiaj sorĉoj la morton de sia infano. En tio, kio okazis, estas la mano de Popea! Per kio ci povas klarigi, ke Ligia estis malliberigita unua? Kiu povis montri la domon de Lino? Mi diras al ci, ke oni spionis ŝin jam delonge! Mi scias, ke mi disŝiras cian animon kaj senigas cin de la lastaj esperoj, sed mi tion diras al ci tial, ke se ci ŝin ne liberigos, antaŭ ol venos al ili la ideo, ke ci tion provos, tiam vi ambaŭ pereos.
[293]
La plej malalta parto de la malliberejo, kuŝanta tute sub la tero, kun unu sola malfermaĵo en la plafono. Tie mortis pro malsato . (