Tuj eksvarmis ĉirkaŭ li vizioj. Ŝajnis al li, ke en nokto li portas en la brakoj Ligian tra nekonata vinberejo, kaj antaŭ li iras Pomponia Grecina kun meĉlampo, lumigante la vojon. Iu voĉo, kvazaŭ la voĉo de Petronio, vokis post li de malproksime: «Revenu!» sed li ne atentis tiun vokon kaj iris pluen post Pomponia, ĝis ili venis al kabano, sur kies sojlo staris Petro la apostolo. Tiam li montris al la apostolo Ligian kaj diris: «Ni venas el la areno, sinjoro, sed ni ne povas ŝin veki, ci veku ŝin.» Sed Petro respondis: «Kristo mem venos ŝin veki!»
Poste la bildoj komencis miksi sin antaŭ liaj okuloj. Li vidis sonĝe Neronon kaj Popean, tenanta en la brakoj la malgrandan Rufrion kun sanganta frunto, kiun lavis Petronio, kaj Tigelenon, surŝutantan per cindro tablojn, kovritajn per multekostaj manĝaĵoj, kaj Vitelion, glutegantan tiujn manĝaĵojn, kaj multajn aliajn aŭgustanojn, sidantajn ĉe la festeno. Li mem kuŝis apud Ligia, sed inter la tabloj paŝis leonoj, de kies palflavaj barboj gutis sango. Ligia petis, ke li ŝin elkonduku, sed lin ekregis senforteco tiel granda, ke li ne povis eĉ moviĝi. Poste en liaj vizioj sekvis ĥaoso ankoraŭ pli granda, kaj fine ĉio profundiĝis en plenan mallumon.
El la profunda dormo vekis lin nur la suna brulego kaj la ekkrioj, kiuj eksonis tuj apud la loko, kie li sidis. Vinicio frotis la okulojn: la strato svarmis je homoj, sed du kuristoj, vestitaj per flavaj tunikoj, dispuŝadis per longaj kanoj la amason, kriante kaj farante lokon por luksa portilo, kiun portis kvar egiptaj sklavoj.
En la portilo sidis homo, vestita per blanka vesto, kies vizaĝon oni ne povis vidi bone, ĉar tuj ĉe la okuloj li tenis papirusan rulaĵon kaj diligente ion legis.
— Lokon por la nobla aŭgustano! — kriis la kuristoj.
La strato estis tamen tiel svarmoplena, ke la portilo devis halti por momento. Tiam la aŭgustano mallevis senpacience la paperrulaĵon kaj ŝovis la kapon eksteren, vokante:
— Dispelu tiujn ĉi sentaŭgulojn! Rapide!
Subite, rimarkinte Vinicion, li retiris la kapon kaj rapide levis al la okuloj la paperrulaĵon.
Kaj Vinicio ŝovis la manon sur la frunto, pensante ke li ankoraŭ sonĝas.
En la portilo sidis Ĥilono.
Dume la kuristoj trabatis la vojon kaj la egiptoj estis ekmarŝontaj, kiam subite la juna tribunuso, kiu en unu momento, ekkomprenis multajn aferojn antaŭe por li nekompreneblajn, proksimiĝis al la portilo.
— Saluton al ci, Ĥilono! — li diris.
— Saluton, junulo, — fiere kaj digne respondis Ĥilono, penante doni al sia vizaĝo la esprimon de trankvileco, kiun li ne havis en la animo, — sed ne retenu min, ĉar mi rapidas al mia amiko, la nobla Tigeleno.
Sed Vinicio, kaptinte la randon de la portilo, klinis sin al li kaj, rigardante rekte en liajn okulojn, demandis per subpremita voĉo:
— Ĉu ci perfidis Ligian?…
— Koloso de Memnono! — ekkriis Ĥilono, terurite.
Sed en la okuloj de Vinicio ne estis minaco, do la timo de la greko pasis rapide. Li ekpensis, ke li estas sub la protekto de Tigeleno kaj de la imperiestro mem, tio estas de du potencoj, antaŭ kiuj ĉio tremas, kaj ke ĉirkaŭas lin fortaj sklavoj, dum Vinicio staras antaŭ li senarma, kun mizera vizaĝo kaj kun figuro fleksita de sufero.
Ĉe tiu ĉi penso revenis lia malhumileco. Li fiksis sur Vinicio siajn okulojn, ĉirkaŭitajn de inflama ruĝo, kaj reflustris:
— Kaj ci, kiam mi estis mortanta pro malsato, ordonis min skurĝi.
Dum momento ambaŭ silentis, post kio aŭdiĝis la obtuza voĉo de Vinicio.
— Mi estis maljusta al ci, Ĥilono!
Tiam la greko levis la kapon kaj, ekklakinte per la fingroj, kio estis en Romo signo de malestimo kaj malrespekto, respondis tiel laŭte, ke ĉiuj povu lin aŭdi:
— Amiko, se ci volas peti ion de mi, venu en mian domon sur Eskvilino en la matena tempo, kiam post bano mi akceptas gastojn kaj klientojn.
Li mansignis; je tiu gesto la egiptoj levis la portilon kaj la sklavoj, vestitaj per flavaj tunikoj, komencis voki, svingante la kanojn:
— Lokon por la portilo de la nobla Ĥilono Ĥilonido! Lokon! Lokon!…
Ĉapitro 55ª
En longa, rapide skribita letero, Ligia adiaŭis por ĉiam Vinicion. Ŝi sciis, ke al neniu estas plu permesate veni en la malliberejon kaj ke ŝi povos vidi Vinicion nur el la areno. Tial ŝi petis lin, ke li informiĝu, kiam venos ilia vico, kaj ĉeestu la cirkoludon, ĉar ŝi deziras vidi lin ankoraŭfoje dum la vivo.
En ŝia letero estis sentebla nenia timo. Ŝi skribis, ke tiel ŝi, kiel la aliaj, sopiras jam la arenon, sur kiu ili trovos liberiĝon el la malliberejo. Esperante revenon de Pomponia kaj Aŭlo, ŝi petegis, ke venu ankaŭ ili. En ĉiu ŝia vorto oni sentis ekstazon, tiun apartiĝon de la vivo, en kiu vivis ĉiuj malliberigitoj, kaj kune neŝanceleblan kredon, ke la promesoj nepre estas plenumotaj trans la tombo.
«Ĉu Kristo min liberigos nun, ĉu post la morto, — ŝi skribis, — li min promesis al ci per la buŝo de la apostolo, sekve mi estas cia.» Kaj ŝi petegis lin, ke li ŝin ne priploru kaj ne lasu ekregi sin de doloro. La morto ne estis por ŝi neniigo de la ĵuroj. Kun la fido de infano ŝi certigis Vinicion, ke tuj post la martirigo sur la areno ŝi diros al Kristo, ke en Romo restis ŝia fianĉo, Marko, kiu sopiras al ŝi per la tuta koro. Kaj ŝi pensis, ke eble Kristo permesos al ŝia animo reveni al li por momento, por diri al li, ke ŝi vivas, ke la mortsuferon ŝi ne memoras kaj ke ŝi estas feliĉa.
Ŝia tuta letero spiris feliĉon kaj grandegan esperon. Estis en ĝi nur unu peto, ligita kun la teraj aferoj: ke Vinicio prenu el la kadavrejo[300] ŝian korpon kaj enterigu ŝin kiel sian edzinon, en la tombo, en kiun li mem estis iam metota.
Kaj li legis tiun leteron kun disŝirita animo, sed kune ŝajnis al li neeble, ke Ligia pereu de la dentegoj de sovaĝaj bestoj kaj ke Kristo ne elmontru al ŝi kompaton. Sed ĝuste en tio estis ankaŭ espero kaj fido. Reveninte hejmen, li reskribis, ke ĉiutage li venados al la muroj de Tulianumo kaj atendos, ĝis Kristo polvigos la murojn kaj redonos ŝin al li. Li ordonis al ŝi kredi, ke li, Kristo, povas redoni ŝin al li eĉ el la cirko, ke la granda apostolo petegas lin pri tio kaj ke la momento de liberiĝo estas proksima. La konvertita centuriestro devis porti al ŝi en la sekvonta tago tiun leteron.
Sed kiam en la sekvinta tago Vinicio venis al la malliberejo, la centuriestro, forlasinte la vicon, proksimiĝis al li unua kaj diris:
— Aŭskultu min, sinjoro. Kristo, kiu cin suferprovis, montris al ci Sian favoron. Hodiaŭ nokte venis liberigitoj de la imperiestro kaj de la prefekto, por elekti al ili kristanajn virgulinojn por malhonorigo; ili demandis pri cia fianĉino, sed la Sinjoro sendis sur ŝin febron, de kiu mortas la malliberigitoj en Tulianumo, kaj ili lasis ŝin. Hieraŭ vespere ŝi estis jam senkonscia, kaj benata estu la nomo de la Savinto, ĉar tiu ĉi malsano, kiu ŝin savis de la malhonoro, povas ŝin savi ankaŭ de la morto.
Vinicio apogis la manon sur la surŝultraĵon de la soldato por ne fali, kaj tiu ĉi parolis plu:
— Danku la kompatemon de la Sinjoro. Linon oni kaptis kaj transdonis al torturistoj, sed vidante ke li agonias, oni lin redonis. Eble ankaŭ ŝin oni nun redonos al ci, kaj Kristo ŝin resanigos.
La juna tribunuso restis ankoraŭ momente kun mallevita kapo, poste li levis ĝin kaj diris mallaŭte:
— Jes, centestro. Kristo, kiu savis ŝin de la malhonoro, savos ŝin de la morto.
Kaj, sidinte ĉe la mallibereja muro ĝis la vespero, li revenis hejmen por sendi siajn sklavojn, ke ili prenu Linon kaj transportu lin en unu el liaj apudurbaj vilaoj.
Petronio tamen, eksciinte pri ĉio, decidis agi ankoraŭ. Jam antaŭe li estis ĉe la aŭgustino, kaj nun li iris al ŝi refoje. Li trovis ŝin ĉe la lito de la malgranda Rufrio. La infano kun vundita kapo deliris en febro kaj la patrino penis ĝin savi kun malespero kaj teruro en la koro, pensante, ke eble ŝi savos ĝin por tio, ke ĝi pereu baldaŭ en pli terura maniero.