— Ci estis sur Palatino, do mi cin demandas pri novaĵoj. Aŭ ĉu ci scias? Forsendu la portilon kaj la skatolon kun la libroj, kaj venu al mi. Ni parolos pri Ancio kaj pri io pli.
— Bone, — diris Petronio, — elŝovante sin el la portilo. — Ci ja scias sendube, ke postmorgaŭ ni foriros Ancion.
— Kiamaniere mi povus ĝin scii?
— En kiu mondo ci vivas? Do mi unua anoncas al ci la novaĵon? Jes! Estu preta por postmorgaŭ matene. Pizoj kun olivoleo ne helpis, ŝalo ĉirkaŭ la dika nuko ne helpis kaj la Kuprobarba raŭkiĝis. Sekve de tio ĉia prokrasto estas esceptita. Li malavaras malbenojn al Romo kaj al ĝia aero, li volus ĝin samniveligi kun la tero aŭ detrui per fajro, kaj li sopiras al la maro plej baldaŭ. Li diras, ke tiuj odoroj, kiujn la vento portas el la mallarĝaj stratetoj, puŝos lin en tombon. Hodiaŭ oni faris grandegajn oferdonojn en ĉiuj temploj, ke li reakiru la voĉon — kaj ve al Romo, precipe al la senato, se li ĝin baldaŭ ne reakiros.
— Sencele estus tiam veturi Aĥajon.
— Ĉu do nia dia imperiestro posedas nur tiun ĉi solan talenton? — respondis Petronio, ridante. — Li prezentiĝus en la olimpaj ludoj kiel poeto kun sia brulo de Trojo, kiel ĉaristo, kiel muzikisto, kiel atleto, kaj ĉiuokaze li prenus ĉiujn laŭrokronojn, destinitajn por la venkontoj. Ĉu ci scias, kial tiu simio raŭkiĝis? Jen hieraŭ li ekvolis egali per danco nian Parison kaj li dancis al ni la aventuron de Ledo, ĉe kio li troŝvitis kaj malvarmumis. Li estis tute malseka kaj gluaĉa, kiel angilo ĵus eltirita el akvo. Li ŝanĝadis maskojn unu post la alia, li turnis sin, kiel ŝpinilo, svingis per la manoj, kiel ebria maristo, kaj abomeno eĉ kaptis, kiam oni rigardis tiun grandegan ventron kaj tiujn maldikajn piedojn. Pariso instruis lin de du semajnoj, sed imagu Ahenobarbon kiel Ledon aŭ kiel dion-cignon! Jen cigno — kion diri! Sed li volas publike prezentiĝi kun tiu pantomimo, unue en Ancio, kaj poste en Romo.
— Oni jam indigniĝis, ke li kantis publike, sed imagu nur ke roma imperiestro prezentiĝos kiel mimikisto! Ne, tion Romo ja ne toleros!
— Mia kara, Romo ĉion toleros, kaj la senato proklamos dankodiron al la «patro de la patrujo».
Post momento li aldonis:
— Kaj la popolaĉo ankoraŭ fieras pro tio, ke la imperiestro estas ĝia amuzisto.
— Diru mem, ĉu oni povus malnobliĝi pli multe?
Petronio movis la ŝultrojn.
— Ci vivas trankvile hejme, en cia meditado jen pri Ligia, jen pri la kristanoj, do ci ne scias verŝajne, kio okazis antaŭ kelkaj tagoj. Nerono ja edziniĝis publike kun Pitagoro. Li ludis la rolon de la novedzino. Ŝajnus, ke la mezuro de la frenezaĵoj jam estas superplena, ĉu ne? Kaj kion ci diros: venis la vokitaj pastroj kaj solene edzinigis lin. Mi ĉeestis tion! Ankaŭ mi povas multe elporti, tamen mi ekpensis, mi konfesas, ke la dioj, se ili ekzistas, devus doni ian signon… Sed Nerono ne kredas je la dioj kaj li pravas.
— Li do estas en unu persono ĉefpastro, dio kaj ateisto, — diris Vinicio.
Petronio ekridis:
— Vere! Ĝi ne venis en mian kapon, kaj tio estas kombino, kiun la mondo ĝis nun ne vidis.
Poste, haltinte por momento, li diris:
— Ĉar oni ankaŭ aldonu, ke tiu ĉefpastro, kiu ne kredas je la dioj, kaj tiu dio, kiu ilin mokas, timas ilin, kiel ateisto.
— Pruvas ĝin tio, kio okazis en la templo de Vesto.
— Kia estas nia mondo!
— Kia estas la mondo, tia estas la imperiestro! — Sed tio ne daŭros longe.
Tiel interparolante, ili eniris la domon de Vinicio, kiu gaje vokis, ke oni donu vespermanĝon, kaj poste, turninte sin al Petronio, diris:
— Ne, mia kara, la mondo devas renaskiĝi.
— Ni ĝin ne renaskigos, — diris Petronio, — almenaŭ tial, ke en la tempo de Nerono homo estas kiel papilio: li vivas en la suno de la imperiestra favoro, kaj ĉe unua malvarma blovo li pereas … se li eĉ ne volus! Je la filo de Majo: ofte mi faras al mi la demandon, kiamaniere tiu Lucio Saturneno povis atingi la aĝon de naŭdek tri jaroj, postvivi Tiberion, Kaligulon, Klaŭdion?… Sed tio ne gravas. Ĉu ci permesos sendi cian portilon por Eŭniko? Mia dormemo iel pasis kaj mi volus ĝoji. Ordonu al citristo ludi dum la vespermanĝo, kaj poste ni parolos pri Ancio. Ni devas pensi pri tio, precipe pri ci.
Vinicio ordonis, ke oni sendu la portilon por Eŭniko, sed li deklaris, ke li tute ne intencas streĉi sian cerbon pro la restado en Ancio. Streĉu ĝin tiuj, kiuj ne scias vivi alie ol en la radioj de la imperiestra favoro. La mondo ne finiĝas sur Palatino, precipe por tiuj, kiuj havas ion alian en la koro kaj en la animo.
Li diris tion tiel senzorge, kun tia vigleco kaj tiel gaje, ke ĉio tio frapis Petronion, do, rigardinte lin momente, li diris:
— Kio okazas al ci? Ci estas tia hodiaŭ, kia ci estis en la tempo, kiam ci portis ankoraŭ oran bulaon ĉe la kolo.
— Mi estas feliĉa, — respondis Vinicio. — Mi invitis cin speciale por tion diri al ci.
— Kio al ci okazis?
— Io, kion mi ne fordonus eĉ por la Roma imperio.
Dirinte tion li sidiĝis, metis la brakon sur la apogilon de la seĝo, la kapon sur la brakon, kaj komencis paroli kun vizaĝo plena je ĝojridetoj kaj kun luma rigardo:
— Ĉu ci memoras, kiel ni estis kune ĉe Aŭlo Plaŭcio kaj kiel ci tie vidis unuafoje dian knabinon, kiun ci mem nomis Aŭroro kaj printempo? Ĉu ci memoras tiun Psiĥon[125], tiun senkomparan, tiun plej belan el la knabinoj kaj el viaj diinoj?
Petronio rigardis lin kun tia mirego, kvazaŭ li volus kontroli, ĉu lia kapo estas en ordo.
— Kian lingvon ci parolas? — li diris fine. — Kompreneble, mi memoras Ligian.
Kaj Vinicio diris:
— Mi estas ŝia fianĉo.
— Kio?…
Sed Vinicio saltleviĝis kaj ordonis, ke venu la intendanto.
— Ekstaru ĉi tie antaŭ mi ĉiuj sklavoj, ĉiuj senescepte, rapide!
— Ĉu ci estas ŝia fianĉo? — ripetis Petronio.
Sed antaŭ ol li ekregis sian miron, la grandega atrio de la domo de Vinicio eksvarmis je homoj. Senspire kuris maljunuloj, fortaĝaj viroj, virinoj, knabetoj kaj knabinoj. Ĉiumomente la atrio iĝadis pli plena; en la koridoroj, nomataj oni aŭdis diverslingvajn voĉojn de sklavoj, vokantaj unu la alian. Fine ili ĉiuj viciĝis ĉe la muroj kaj inter la kolonoj. Vinicio, stariĝinte apud la pluvujo, sin turnis al Demaso la liberigito kaj diris:
— Tiuj el la sklavoj, kiuj servis en la domo dudek jarojn, prezentos sin morgaŭ ĉe la pretoro, kie ili ricevos liberecon; tiuj, kiuj servas malpli longe, ricevos po tri oraj moneroj kaj duoblan porcion dum semajno. En la kamparajn punlaborejojn sendu la ordonon, ke oni forpardonu ĉiujn punojn, senkatenigu la homojn kaj nutru ilin satige. Sciu, ke venis por mi feliĉa tago kaj mi volas, ke ĝojo estu en la domo.
Ili dum momento staris silentaj, kvazaŭ ne kredante al siaj oreloj, post kio ĉiuj brakoj leviĝis subite supren kaj ĉiuj buŝoj ekkriis:
— Aaa! Sinjoro! Aaa!
Vinicio forigis ilin per la signo de la mano, do kvankam ili deziris danki kaj fali al liaj piedoj, ili foriris rapide, plenigante la domon per feliĉo de la keloj ĝis la tegmento.
— Morgaŭ, — diris Vinicio, — mi ordonos al ili kunveni en la ĝardeno kaj desegni unu antaŭ aliaj signojn, kiajn ili volos. Tiujn, kiuj desegnos fiŝon, liberigos Ligia.
Sed Petronio, kiu neniam ion longe miris, reakiris sian trankvilecon kaj demandis:
— Fiŝon? Ha jes! Mi memoras, kion diris Ĥilono: ĝi estas la signo de la kristanoj.
Poste li etendis la manon al Vinicio kaj diris:
— Feliĉo estas ĉiam tie, kie la homo ĝin vidas. Floro la diino ŝutu rozojn sub viajn piedojn dum longaj jaroj. Mi deziras al ci ĉion, kion ci mem al ci deziras.
— Ĉi-okaze mi dankas, ĉar mi pensis, ke ci malkonsilos, kaj tio estus, kiel ci vidas, perdo de tempo.
— Mi, malkonsilos? Tute ne. Kontraŭe, mi diras al ci, ke ci bone faras.
[125]
«Psiĥ/o. (mit.) Tre bela princino (personigo de la animo), amata de Eroso» [NPIV] (gr. Ψυχή).