Li reiris al la vilao, kaj ili sekvis lin, kun koroj plenaj je ĝojo pro la venko. Vinicio devis sin deteni por ne ĵeti sin sur la kolon de Petronio, ĉar nun ĉiuj danĝeroj kaj baroj ŝajnis esti forigitaj.
En la atrio de la vilao la juna Nervo kaj Tulio Seneciono amuzis la aŭgustinon per konversacio, dum Terpno kaj Diodoro estis agordantaj la citrojn. Nerono, enirinte, sidiĝis sur seĝon, inkrustitan per testuda ŝelo, kaj flustrinte ion en la orelon de greka paĝio, atendis.
La paĝio baldaŭ revenis kun ora skatolo. Nerono malfermis ĝin kaj, elektinte kolĉenon el grandegaj opaloj, diris:
— Jen estas juveloj, indaj je la hodiaŭa vespero.
— La radioj de matenlumo ŝajnas brili en ili, — respondis Popea, konvinkita, ke la kolĉeno estas destinita por ŝi.
Nerono dum momento jen levadis, jen mallevadis la rozkolorajn gemojn, fine li diris:
— Vinicio, donacu en mia nomo tiun ĉi kolĉenon al la juna ligia reĝidino, kiun mi ordonas al ci edzinigi.
Rigardo plena je kolero kaj de subita miro de Popea komencis pasadi de Nerono al Vinicio, fine ĝi haltis sur Petronio.
Sed tiu, senzorge klinita super la apogilo de sia seĝo, karesis per la mano la tenilon de harpo, kvazaŭ li volus precize fiksi en la memoro ĝian formon.
Dume Vinicio, espriminte dankon pro la donaco, proksimiĝis al Petronio kaj diris:
— Per kio mi repagos al ci tion, kion ci faris por mi hodiaŭ?
— Oferu al Eŭterpo paron da cignoj, — respondis Petronio, — laŭdu la kantojn de la imperiestro kaj ridu aŭgurojn. Mi esperas, ke muĝo de leonoj ne interrompados plu dormon al ci, nek al cia ligia lilio.
— Ne, — diris Vinicio — nun mi estas tute trankvila.
— Fortuno favoru vin ambaŭ. Sed nun atentu, ĉar Nerono denove prenas formingon. Retenu la spiron, aŭskultu kaj fluigu larmojn.
Nerono efektive prenis formingon en la manon kaj levis la okulojn supren. En la ĉambro eksilentis interparoloj kaj la homoj sidis senmovaj, kvazaŭ ŝtoniĝintaj. Nur Terpno kaj Diodoro, akompanontaj Neronon, rigardis, movante la kapojn, jen unu la alian, jen lian buŝon, atendante la unuajn tonojn de la kanto.
Subite en la vestiblo iĝis movado kaj bruo, kaj momenton poste el trans la kurteno elŝovis sin unue Faono, liberigito de la imperiestro, kaj tuj post li Lekanio, la konsulo.
Nerono sulkigis la frunton.
— Pardonu, dia imperiestro, — diris Faono per spireganta voĉo, — Romo brulas! Pliparto de la urbo estas en flamoj!…
Je tiu novaĵo ĉiuj eksaltis de siaj lokoj, Nerono metis la formingon kaj diris:
— Ho dioj!… mi vidos brulantan urbon kaj finos mian
Poste li turnis sin al la konsulo.
— Ĉu, forlasonte tuj Ancion, mi vidos ankoraŭ la brulegon?
— Sinjoro! — respondis la konsulo, pala kiel muro, — super la urbo estas marego da flamoj: la fumo sufokas la loĝantojn kaj la homoj svenas aŭ, freneziĝinte, ĵetas sin en la fajron … Romo pereas, sinjoro!
Sekvis momento da silento, kiun interrompis la ekkrio de Vinicio:
— [170]
Kaj la juna viro, deĵetinte la togon, en sola tuniko elkuris el la palaco.
Nerono levis la manojn al la ĉielo kaj vokis:
— Ve al ci, sankta urbo de Priamo!
Ĉapitro 42ª
Vinicio apenaŭ havis la tempon ordoni al kelkaj sklavoj, ke ili lin sekvu, poste, saltinte sur ĉevalon, li ekkuregis meze de la profunda nokto tra la malplenaj stratoj de Ancio en la direkto al Laŭrento. Atinginte sub la influo de la terura novaĵo la staton kvazaŭ de frenezo kaj de mensa sovaĝeco, li en momentoj ne konsciis klare, kio al li okazas, li nur sentis, kvazaŭ sur tiu sama ĉevalo post lia dorso sidas malfeliĉo kaj kriante en liajn orelojn: «Romo brulas» — vipas lin mem, la ĉevalon, kaj pelas ilin en tiun fajron. Metinte sian malkovritan kapon sur la ĉevalan nukon, li kuris nur en tuniko, blinde, ne rigardante antaŭen kaj ne atentante malhelpaĵojn, kontraŭ kiuj li povus frakasiĝi. Meze de la silento kaj meze de la nokto, trankvila kaj stelriĉa, la rajdanto kaj la ĉevalo, surverŝitaj de la luna brilo, similis al sonĝa vizio. Lia idumea virĉevalo, alpreminte la orelojn kaj etendinte la kolon, kuris kiel sago, pasante preter senmovaj cipresoj kaj blankaj vilaoj, kaŝitaj inter ili. La bruo de la hufoj sur la pavimplatoj vekis tie kaj ie hundojn, kiuj per bojado akompanis la strangan aperaĵon kaj poste, maltrankviligitaj de ĝia subiteco, komencis hurli, levante la kapojn al la luno. La sklavoj, rapidantaj post Vinicio, havante ĉevalojn multe malpli bonajn, baldaŭ restis malantaŭe. Li mem, trakurinte, kiel uragano, la dormantan Laŭrenton, direktiĝis al Ardeo, kie, same kiel en Aricio, Boviloj kaj Ostreno, li tenis envojajn ĉevalojn por povi en plej mallonga tempo trakuri la distancon dividantan lin de Romo. Memorante pri tio, li streĉigis la lastajn fortojn de la ĉevalo.
Post Ardeo ekŝajnis al li, ke la ĉielo en la nordorienta flanko kovriĝas per roza rebrilo. Ĝi ankaŭ povis esti la matenlumo, ĉar la horo estis malfrua, kaj en julio tagiĝadas frue. Sed Vinicio ne povis deteni ekkrion de malespero kaj furiozo, ĉar ekŝajnis al li, ke ĝi estas ruĝobrilo de fajrego. Li rememoris la vortojn de Lekanio: «La tuta urbo estas maro da flamoj» — kaj dum momento li sentis, ke vere minacas lin frenezo, ĉar li perdis ĉian esperon, ke li sukcesos savi Ligian, aŭ eĉ alkuri, antaŭ ol la urbo ŝanĝos sin en amason da cindroj. Liaj pensoj iĝis nun eĉ pli rapidaj ol la galopo de la ĉevalo, kaj ili kuregis antaŭ li, kiel aro da nigraj birdoj — malesperaj kaj monstraj. Li ne sciis vere, kiu parto de la urbo komencis bruli, li tamen supozis, ke la transtibera kvartalo, plena je dense starantaj domoj, magazenoj de ligno kaj lignaj budoj, kie oni vendadis sklavojn, povis la unua iĝi viktimo de la flamoj.
En Romo sufiĉe ofte eksplodadis bruloj, kaj same ofte okazadis ĉe ili agoj perfortaj kaj rabaj, precipe en la kvartaloj okupataj de loĝantaro malriĉa kaj duone barbara — kio do povis okazi tie, en Transtibero, la nesto de popolaĉo, devenanta el ĉiuj flankoj de la mondo?
Ĉe tio la penso pri Urso kaj lia superhoma forto traflugis la kapon de Vinicio, sed kion povis helpi eĉ ne homo, sed titano, kontraŭ la detrua potenco de fajro?
Krome, la timo pri ebla ribelo de la sklavoj estis inkubo obsedanta Romon de multaj jaroj. Oni diradis, ke centmiloj da tiuj homoj revas pri la tempo de Spartako[270] kaj atendas nur taŭgan momenton por kapti armilon kontraŭ la premantoj kaj la urbo. Kaj jen la momento venis! Povas esti, ke tie, en la urbo, krom la fajrego furiozas buĉado kaj milito. Eble eĉ la pretorianoj atakis la urbon kaj murdas laŭ ordono de la imperiestro. Kaj la haroj leviĝis subite sur la kapo de Vinicio. Li rememoris ĉiujn interparolojn pri bruloj de urboj, per kiuj oni de certa tempo kun stranga obstineco okupis sin en la imperiestra kortego, li rememoris liajn plendojn, ke li devas priskribi brulantan urbon, neniam vidinte veran urbobrulon, lian malestiman respondon al Tigeleno, kiu proponis bruligi Ancion aŭ artefaritan lignan urbon, fine liajn plendojn pro Romo kaj pro la malbonodoraj stratetoj de Suburo. Jes! Nerono mem ordonis bruligi la Urbon! Li sola povis decidiĝi je tio, same kiel la sola Tigeleno povis entrepreni plenumon de tia ordono. Kaj se Romo brulas laŭ la ordono de Nerono, kiu povas garantii, ke ankaŭ la loĝantaro ne estos laŭ lia ordono elmurdita? La monstro estis kapabla ankaŭ je tia faro. Sekve brulo, ribelo de la sklavoj kaj buĉado! Ia terura ĥaoso! Ia elkateniĝo de detruaj elementoj kaj de homa furiozo, kaj en ĉio tio — Ligia!
La ĝemoj de Vinicio miksis sin kun la stertorado kaj ĝemoj de la ĉevalo, kiu, kurante la vojon leviĝantan senĉese supren ĝis Aricio, galopis jam per la lasta spiro. Kiu ŝin elŝiros el la brulanta urbo kaj kiu povas ŝin savi? Ĉe tiu penso Vinicio, kuŝiĝinte tute plate sur la ĉevalo, enigis la fingrojn en siajn harojn, preta mordi pro doloro la ĉevalan nukon. Sed en tiu momento iu rajdanto, ankaŭ rapideganta, kiel ventego, sed en la kontraŭa direkto, al Ancio, ekkriis, pasante preter li: «Romo pereas!» kaj forrajdis pluen. La orelojn de Vinicio atingis nur ankoraŭ la vorto «dioj», ĉar la ceteron obtuzigis la bruo de la ĉevalaj hufumoj. Sed tiu vorto rekonsciigis lin. La dioj! Vinicio levis subite la kapon kaj, etendinte la brakojn al la ĉielo, inkrustita per steloj, komencis preĝi:
[270]
«Spartak/o. Roma sklavo, kiu kun samsortanoj organizis ribelon kontraŭ Romo (71 a.K.)» [NPIV] (lat. )