Шайхи шайхони олам Шаҳобуддини Сӯҳравардӣ музтарибҳол аз толори пазироӣ берун баромад. Шайхулисломи Хоразм Маҷдуддин ва шоир Сайфуддин ҳарчанд кӯшиданд, дар базми ҷамшедӣ иштирок накарда, ҳатто ба хонақоҳи Шайх Наҷмуддини Кубро нарафта, ҳадаҳа ҷониби Бағдод шитофт. Аммо элчии Чингизхон ангуштнамои хосу ом дар базми шоҳаншоҳи Хоразм буд…
* * *
Баъди намози аср бо амри шиҳнаи Ғӯрганҷ лашкариёни дарборӣ силоҳ баста, гирдогирди доруззиёфат барои посбонӣ саф заданд ва омадурафти беиҷозат қатъ гардид. Чун ҷаҳонро торикӣ фаро гирифт, бонги таблу дуҳулу дабдаба, говдуму санҷ, ойинаи филону карнай ва сапедмӯҳра баланд гашта, аз оғози тантанаи оламафрӯз дарак дод. Дар толори азим бештар аз ҳазор шамъи чаҳоргонаи бухорӣ фурӯзон гашту хонсолорони чобукдаст ва баковулони покизалибос дар як дам сад хон ба чандин рангу бор чиданду дастархонҳои сап-сафеди оҳарӣ аз меваҷоту сабзавоту қандалоти хелмахел алвонӣ намуданд. Надимони тезҳаракат таомҳои гарм, шаробҳои нарм, туршиҳои мӯътадил ва хӯриш аз кабку оҳу ва тазарви сафед оварданд…
Хоразмшоҳи қавипайкару шофмӯйлаб ва кашидариш бо чеҳраи нуронӣ ва гунаҳои арғувонӣ ба болишти зебо такя зада, дар тахти мӯҳташам бо шукӯҳу шавкати олӣ менишаст. Канизони ёсуманбӯй ва надимони парипайкар бо мирваҳаи товусӣ ва лутфу навозиши шоҳӣ хидмати бандагӣ ба ҷо меоварданд. Бузургони давлат ва меҳмонон аз чапу рост орому сокит нишаста, омадани Турконхотунро интизорӣ мекашиданд, ки тибқи одати ҳамешагӣ ҳамроҳи аҳли рикоби хеш баъди мардон ба толор ташриф меовард.
Сукути бардавомро овози баланди мири ташриф ба ғалмағал табдил дод:
— Худованди олам, модарбузурги муаззама ва уллиаҷниҳа30 садрнишини бонувони машриқу мағриб, улёҳазрати олимақоми салтанати Хоразмшоҳиёни Кабир Турконхотун офтоби ҷаҳон бо ташрифи қудуми хеш маҳфили моро мунаввар месозанд!
Таблу нақораи подшоҳӣ ба садо омаду Турконхотун либосҳои фохира дар бар ва қизилтоҷ31 бар сар бо виқору салобати модаршоҳӣ ба маҷлиси мардон ҷасурона гом ниҳод. Ҳама баробар аз ҷой хеста ва нафасҳо дарун кашида, ҳар қадами ӯ ба чашмони пурмеҳр гиромӣ медоштанд. Турконхотун якмарому бовиқор пеш мерафту аз қафояш ҳафт гулдухтари нозанини хушлибос доманкашон чун товуси хиромон ҳаракат мекарданд. Бо як нигоҳ аён буд, ки онҳо ғуломдухт ё канизак нестанд, зеро либосу ороишу пероиши ҳар кадом ба хироҷи вилояте меарзид. Ин ҳафт гули наврустаи гуландомро Турконхотун аз байни чил бойдухтари мумтози Ғӯрганҷ писандида, интихобан гулчин карда буд ва ҳамаашон ба қабилаи канглӣ тааллуқ дошта, миёни духтарони қавми Турконхотун беҳтарини беҳтаринҳо ҳисоб меёфтанд. Падари ҳар кадоме сипаҳсолори сарсупурдаи модаршоҳи Хоразм буду неруи зиёди ҳарбӣ дар ихтиёр дошт ва амри Маликаи ҳамтабори худро аз ҳама фармоишот муқаддам медонист.
Аз ҳамин сабаб Турконхотун бо сари баланду табассуми фарох ва каруфари олӣ пеш мерафту чунин вонамуд мекард, ки дар ин толори бузург ғайр аз писараш дигар касеро намебинад. Аммо аҳли толор ин тафохур ва назарбаландиро амали шоиста меҳисобиданд. Охир, писари на ҳар модар шоҳаншоҳи олам мешавад ва на ҳар модарро чунин бахти баланд муяссар мегардад, ки дар базми ҷамшедии фарзанди фатҳовари худ бо ҳамҳамаю дамдама ширкат варзад!
Аз қафои Турконхотун боз як гурӯҳ занони савлатманд вориди базмгоҳ шуданд. Маликабону Дилором сархайли онҳо буду дар паҳлуяш Нигина беҷуръатона қадам мезад. Чеҳраи хандон дошт, аммо чашмони маҳзун. Зеро соате қабл аз оғози базм Турконхотун қавлу қарори худро тағйир дода, кабутари ҳарамро аз рақсидан боздошт ва ба машшотаю канизон фармуд, ки бо ғолияву кофуру анбар ин бути шакарлаби мушкинхолро боз ҳам хушрӯй ва хушбӯй гардонда, чун арӯс ороста, дар базмгоҳ бо либосу ороишоти беҳтарин ба чашми Узлоғшоҳ манзур намоянд.
Амри ҷалоҷинкампирро шунида, Нигина мувозинати ақлу эҳсосро гум карду беҳол ва ночор рӯйи фарш нишаст. Дуд аз димоғи Шакархонум баромаду бо дилу ҷигари сӯхта ба манзили Малика Дилором тохт. Ҳарчанд медонист, ки аллакай кор аз эътидол гузашта, тағйир додани ҳолат имконнопазир гаштааст. Вале Маликаи Хоразм бо тамкини ҳайратангез ҳаяҷони мураббияро фурӯ нишонду бо солорӣ гуфт: «Ҳар ду ором шаведу ба намоиши ҳунар омода бошед. Шоҳписари ман масъаларо табъи дили мо ҳал мекунад!»
Турконхотун ва аҳли ҳарами ӯ дар нишастгоҳи алоҳида ҷо ба ҷо шуданду канизакони муғанния самоъ оғоз ниҳоданд. Хоразмшоҳ бо нигори лоларухе, ки арӯси мамлакат унвон дошту зулфи пурхаму тоб ва мӯйи марғулаи ӯ рашки мушки Хутану анбари Соро буд, дар садри маҳфил нишаста, бо ҳузуру ҳаловати том навои арғунунӣ мешунид ва шароби арғувонӣ менӯшид. Он сарви равон бо қабои парниён гирди сари тоҷвар парвона буду вақте навои хусравонӣ дар толор танин андохт, бо ҷамоли матлуб ва чеҳраи маҳбуб хиромон ба ҷилва омад, то ба ҳусну ҷамоли зебо ва ҳаракоти ширинадо дили Хусрави Хоразм волаву шайдо намояд. Вале Хоразмшоҳ ба ёри дерин эътиборе надода, саволомез ба Ҷалолиддин нигарист, ки дар хони паҳлуи рости падар менишаст.