Устоду шогирд оҳи сабук кашиданду Камолиддин бо лафзи ширин гуфт:
— Асло колива нашав, эй кабӯтар. Яъне, гарангу ҳайрону саросемакор мабош!
Чу сабру таҳаммул шавад ёри кас
Ба некӣ муяссар шавад кори кас!
Нигина хандаолуд аз нишонаи шоири ҷавон бӯсид ва ӯро додар хонд.
* * *
Сайфуддин Нигинаро ором сохта ва шогирд ин ҷо гузошта, худ ба манзили шайхулислом шитофт, ки ӯро оҷилан даъват карда буд.
– Ҳозир ҳамроҳи шоҳаншоҳи олам ба зиёрати қабри падараш меравем, — гуфт Маҷдуддин ва раҳораҳ нақл кард, ки ҳабдаҳ сол муқаддам, як рӯз пеш аз ҷулуси Қутбиддин ба тахти подшоҳӣ, ҳамроҳ ба қабристони қадимаи Ғӯрганҷ-дафнгоҳи хоразмшоҳиён барои зиёрат рафта буданд. Он вақт гӯристон ҳолати ҳузнангез дошту аз барфу борон аксар қабрҳо чӯкида, фатарот гашта буданд. Шоҳзодаи навқирон манзили охирати падару бобоён валангор дида, ба риққат омаду бо азми қатъӣ гуфт, ки дар навбати аввал оромгоҳро обод кунем ва мақбарае бисозем азиму мӯҳташам, шоистаи қиблагоҳии азимушшаън! Бо эҳсоси баланд ҳарф задани шоҳи навқирон дар оромгоҳи хомӯшон беасар намонд ва шайх Наҷмидини Кубро, ки баъди мукаммал азбар намудани илми илоҳиёт ва ҳирқаи шайх Исмоили Касрӣ аз Миср ба Ғӯрганҷ баргашта, баҳри бунёди фирқаи нави тасаввуфӣ сокини хонақоҳ шуда буд, лаҳзае ба ҷамоати мо пайваст. Нияти хайри фарзанди ғамхорро ниҳояти савобу эҳтиром ҳисобидаю хизматҳои арзандаи ҳазрати Алоуддин Текешро таъкид намуда, дуои сабз кард: Ризвонуллоҳи алайҳумо ва анораллоҳи бурҳонаҳу!37
Мақбара аз ҳар ҷониб назарнамо ва ободу зебо буду давродавр нишастангоҳи мурассаъ дошт. Баъди қироати саҳеҳи бардавом ва дуову дуруди фаровон ба рӯҳи Султони Кабир фарзанде, ки бузургсол ва накӯаҳвол шуда буд, парда аз рӯйи асрор бардошт:
— Шаб қиблагоҳӣ раҳматуллоҳи алайҳумо, дар хоби мо намудор шуданд ва гуфтанд, ки «аз шоҳи гӯр панд омӯз!» Саҳеҳ намедонам, ки шоҳи гӯр кист ва маънои ин гуфтор чист?
Маҷдуддин ва Сайфуддин саволомез ҳамдигарро нигаристанд. Дарҳол фаҳмиданд, ки муаммо дандоншикан асту барои ҳалли он донишу таҷрибаи имрӯзиён басанда нест ва азбаски Шайх Куброи ба дараҷаи валӣ расида ҳолиё дар хонақоҳи берун аз Ғӯрганҷ аст, ба умқи таърих фурӯ бояд рафт. Онон ҳамчунин карданд ва Сайфуддини пурмутолааро ба ёд омад, ки як шоири давраи ҷоҳилияти араб подшоҳи сосонӣ Баҳроми Гӯрро танзомез «Гӯршоҳ» унвон карда буд. Мантиқан, падар фарзандро мефармояд, ки аз Баҳроми Гӯр панд омӯзад.
Хулосаи маликулкаломро шайхулислом маъқул донисту Хоразмшоҳро низ ин ишора писанд омад ва гуфт:
— Аз Баҳроми Гӯр ҳар чӣ медонед, маро воқиф гардонед!
— Дақиқӣ дар «Шоҳнома» навиштааст, ки Баҳроми Гӯрро дар ҳеҷ сухан норост надидаам, дар ҳеҷ кор нодон надидаам, ба ҳеҷ носазо ҳамоҳанг надидаам, — гуфт бо пешонаи арақшор Сайфуддин. — Мегӯянд, ки дар некӣ кардан башитоб буду аз бадӣ парҳезгор…
Хоразмшоҳ бо ишораи сар сухани шоирро қабул фармуд ва «мисли ман будааст» гӯён ба Маҷдуддин нигарист.
— Шайх ҳам чизе мегӯяд?
— Баҳроми Гӯрро бар нафсу бар орзуҳои хеш подшоҳӣ беш буд аз подшоҳии мулк…
— Наход?! — пурсид бо таҳайюр Хоразмшоҳ ва Маҷдуддин дарк намуд, ки ҷавоби ӯро шоҳаншоҳи олам таҳаввур, яъне ҷасорати бемулоҳиза ҳисобидааст. — Маълум мешавад, ки шайхи мӯҳтарами мо «Шоҳнома» нахондаанд, аз базму шикору ишқварзиҳои Баҳром огаҳӣ надоранд…
Шайхулислом андак сурху сафед шуда, бо забони узр гуфт:
— Тавсифи ин шоҳи сосонӣ, ки парвардаи шоҳи араб асту бадхоҳи дини мусулмонӣ ҳаргиз муроди мо набошад, эй шоҳаншоҳи олампаноҳ! Он чӣ аз хондаю шунидаҳо ёд омад, бараҳна гуфтам, ки маро маъзур доред. Ва агар иҷозати олӣ бошад, ҳикояти дигаре ба хотирам расид.
— Мухтасар шавад.
— Ба рӯзгори Баҳроми Гӯр ганҷи Кайковус ёфтанд — ду говмеши заррини дар охурчаи симин баста ва бадали коҳу алаф пеши онҳо ҷавоҳиру марворид рехта!
Чун аз Шоҳгӯр шодиёна гирифтанд, гуфт: «Мо ганҷе, ки Кайковус ниҳода, набардорем! Моро нанг бошад ниҳодаи дигаронро бардоштан. Мо бо теғу тиру зӯрмандӣ хазинаи душман мегирем, то мулкро ободон нигоҳ дорем».
— Ин ҳикоят ибратомӯз аст. Акнун бигӯед, ки Баҳроми Гӯр бо кадом забон сухан мегуфт?
— Вақти чавгонбозӣ паҳлавӣ мегуфту андар ҳарбгоҳ туркӣ. Дар маҷлису сӯҳбати мардум дарӣ мегуфту бо мӯбадон ва аҳли илм форсӣ ҳарф мезад. Бо занон забонаш ҳарӣ буду хашму ғазаб ба арабӣ ихроҷ мекард.
— Забони ҳарӣ чӣ забонест?
— Мисли забони заргарӣ сохта ва махфӣ асту басо ширин ва хушу гуворо.