Выбрать главу

— Маро Худованди олам, модарбузурги модарони гетӣ фармуданд, ки ҳама ҷиҳати масъаларо фошофош бигӯям, то кор аз кор нагузарад.

— Зиҳӣ, Модар! — хитоб кард котибулиншо ва ҳама ба ҳурмати Турконхотун аз ҷой хеста, сари таъзим фуруд оварданд. Хоразмшоҳ ба ваҷд омаду ба солорӣ гуфт:

— Маълум мешавад, ки модарбузурги олам моро ба ҳурмати байзаи ислом даъват фармудаанд. Модарам мегӯянд, ки ҷое халифа тухми ҷафо кошта бошад, ҳеҷ гоҳ хирмани вафо набардорад ва дар хоке агар ниҳоли хилоф шинонда бошад, дарахти дӯстӣ насабзад. Яъне Халифа уқдаи бисёре чун донаи ангур дар дили мо андохтааст, вале мо дасисаҳои ӯро боз як мудати дигар таҳаммул мекунем. Зеро хуб медонем, ки фақат аз роҳи сабр инаби араб ба шароби таҳур табдил меёбад, ки онро аҳли биҳишт менӯшанд. Азбаски Ғӯрганҷи мо ба эътирофи ағлаб шоирон як гӯшаи биҳиштӣ дар рӯйи замин аст, шароби таҳур насибаи ҳалоли мост ва сӯҳбати мо дар ҳолест, ки тирагиҳои онро ҷуз ба машварати соғар натавон соф кард. Фурсати он расида, ки бо паймонаи май паймони бародарӣ пок созему мушкилоти гетиро ҳал намоем…

Зиёфати шоҳона имрӯз бар шумо меҳрафзо ва гуворо бод! Шароби таҳур ба тану ҷонатон ҳаловату ҳузур бахшад! Мутрибону шоиронро фарёд кунед! Надимаи нави ман, он кабки хушпарвоз куҷост? Гӯед, ки биёяд, ҳамҷинсонашро биёрад ва хотири мо болида дорад…

Равзанаи панҷум. Ташреҳи мукаммали баҳси шодию ғам дар маҷлиси майгусорон

Зиёфат оғоз ёфтан ҳамон аз осмон гул борид! Аз нахустин барфи лаклакӣ буттаю дарахтони урёнгашта чун дар фасли баҳорон шукуфтанду кунҷе, ки сиёҳ буд, сап-сафед шуд. Хоразмшоҳ ҳадяи табиатро фоли нек ҳисобид ва бо хуррамӣ нидо кард:

— Барфи сафед ба вақте омад, ки мо хостем базми нишот оростан, то тирагиҳо пок гардонем. Чӣ хуш, ки Парвардгори олам мададгори мост ва ба рағми сиёҳӣ сапеда фиристод. Дилҳо шодмон доред, ки роҳамон сафед гашт ва пирӯзӣ насиби мо хоҳад шуд. Дер ояд, аммо шер ояд! Бо хотири ҷамъ бода нӯшед ва шодӣ кунед!

Маликушшуарои дарбор Сафии Бӯстӣ байте мувофиқи ҳол замима кард:

Дар ин барфу сармо ду чиз аст лоиқ:

Шароби мураввақ, рафиқи мувофиқ!

Шоири дигар ӯро ҳамовоз шуд:

Хезеду хаз оред, ки анҷоми хазон аст,

Боди хунук аз ҷониби Хоразм вазон аст.

Чил тан махсусони дарбор — наздикону хосагон, қарибону маҳрамон ва ҳамсӯҳбатони подшоҳ ба ибораи худашон чашму ангушт чила карда, дар маҷлиси шароб чила нишастанд. Муғанниён машғули нағмаву суруд шуданду маҷлисиён саргарми соғар задан. Паричеҳрагони хос шароби ноб ба пиёлаҳои булӯр рехтанду туркдухтарони сабукрӯҳ ва нозукмиён бо нозу ишва ба ҷилва омада, ғорати дилу дин оғоз ниҳоданд. Соатаке дар ҳавои «Ганҷи бод» ҷавлон мезаданду соатаке бо садои «Ганҷи гов»…

Нигина аз атласи хуҷандӣ пираҳани наве пӯшида, дебочаи муаллам аз ҳарири хушнақшу нигор ба китф андохта, мушкмӯй ва ғолиябӯй ба тарабгоҳ омад, вале ба саҳна набаромад. Зеро Хоразмшоҳ хоне ҷудогона фармуда буд барои се тан ва бо лутфи хоса дасти Сайфуддину Нигинаро баргирифта, намоишкорона ба қалби доруззиёфат оварду ҳар дуро ба паҳлуи худ шинонд. Сипас бифармуд барои ҳамагон кабоб аз оҳуи Бухоро, шароб аз ангури Ғӯрганҷ ва хӯриш аз тазарви Самарқанд оварданд. Дилу ҷигари бирён наздиктари Нигина ғеҷонду бо хуррамӣ гуфт:

— Хоса барои ҳар сеи мо шароби сеякӣ овардаанд, ки мусалласи шоҳона мегӯянд. Онро бо меҳр он қадар ҷӯшондаанд, ки аз се ду ҳиссааш буғ шуда, фақат шарбати холисаш боқӣ мондааст. Мусалласи пок рӯҳафзо ва роҳатфизо аст, андӯҳи даҳсоларо аз табъ меравонад ва шодию нишоти нав меорад!

Эй кабутари ҳарам! Имшаб, ки сухангӯйи шакаршикани ман астӣ, соткин41 бигардон! Бо лаби хандон амри Хайём ба иҷро расон:

Эй ҳамнафасон, маро зи май қут кунед,

В-ин чеҳраи қаҳрабо чу ёқут кунед!

Нигина бо эҳтиёти тамом пиёлаи заррин пурмай гардонда, бо ду дасти адаб ба Хоразмшоҳ манзур карду ба Сайфуддин саволомез нигарист. Шоир бо ишорат вайро манъ фармуду бо чашму забони илтиҷо ба подшоҳ рӯ овард:

— Комрону комёбу шод бошед, эй шоҳаншоҳи олампаноҳ! Узри каминаи камтаринро қабул фармоед, ки лошаробам…

— Чаро?!

— Пирам маро ба паймонашиканӣ насиҳат карда… Тарсам, ки агар паймон шиканам…

— Натарс, шоир! Акнун туро раҳнамо ва пир манам! Дар маҷлиси мо паймонашиканӣ гуноҳ, аммо паймон нав кардан савоб бошад! Ту, ки ба хидмати мо камар бастаӣ, бо мо шод бошу шод зӣ! Шарбати таҳур нӯши ҷон кун, ки нӯшобаи аҳли биҳишт аст!

вернуться

41

соткин — пиёла (хоразмӣ)