Нигина зери лаб «Эй дил, аз кори Худо ҳеҷ маранҷ!» гуфту хаёлоти гаронбор аз сар дур андохта, бори дигар бо умед Момои самарқандиро нигаристу ба идомаи мубоҳиса гӯш андохт, ки Шакархонум мегуфт:
— Ростиро завол нест, эй бачаи хола! Дар ҳақиқат ду кор аз подшоҳон ғароиб намояд, интухин, зиннати сар ба пой бастану пойтоба дар сар печондан ва, интухин, марвориду тилло ба сурбу мис баробар кардан…
— Ин подшоҳи толеъбаргашта…
— Шуд! Ҳамин қадар гӯгӯяк карда, тору пуди подшоҳро титу пит кардед, бас! — Шамси Ҳоларо аз сухан боздошт Бибӣ Ойиша. — Тамоми таънаю маломату гилаю ҷингилаҳои ҳар дуятон ду мисраи як байт аст:
Кори подшоҳи мулк бозӣ нест,
Бозӣ ойини сарфарозӣ нест!
Ҳазор ҷон коҳондаю обу арақ резонда, нағзу бад гӯед ҳам, дигар ба Хоразмшоҳ як сари мӯ таъсир намерасонад. Зеро агар кӯза аз тиллою гавҳару лоҷвард созанд, аз он ҳамон таровад, ки дар ӯст! Биёед, кӯзаи фарсуда ба ҳолаш гузорему чун кӯзагарон мушту лагаду тапонча назанему ба Нигина нигарем, ки кабутари ҳарами эдун подшоҳ аст:
Ашке ки зи чашм бари рӯ ғалтидаст,
Дар гӯш кашидаӣ, ки марворид аст.
Аз гӯш бурун ор, ки бадномии туст,
В-онро ба рухат тамоми олам дидаст.
Сукути лаҳзавиро овози ширадори шоир ба гуфтушунуфти тақдирсоз табдил дод:
— Такрор шавад ҳам, бори дигар мегӯям, ки ҳолиё Хоразмшоҳ аз подшоҳӣ фурӯ мондаасту Нигина дар ҳарами пӯсида дигар асло рӯзгори хуш намеёбад. Бовар дорам, ки худаш вазъиятро хуб медонад ва тадбире андешидааст.
Эй Нигина, ғофил манишин, на вақти рақсу бозист!
— Мо бепарвою пунба дар гӯш нестем, — зуд лаб ба ҷавоб кушод Шакархонум қолаби мубоҳисаро нашикаста. — Табъи нозуки Нигина соате аз рози ахтарон ғофил несту, интухин, пайваста мегӯяд, ки илоҷи воқеа қабл аз вуқӯъ бояд ҷуст.
— Эй Нигина худ бигӯ, чист он тадбир, ки андешидаӣ?
— Барои шунидани маслиҳату андешаи дуруст ва дарёфти тадбири савобу дуои нек ба ҳузури Бибӣ Ойиша омадаам. Мардуми мо «то пир нест, тадбир нест» мегӯянд…
— Халқи Бухоро «тадбир аз пир, амал аз ҷавон» мегӯянд…
– Ҳама одамон ин шоҳбайтро дӯст доранд:
Бе пир марав, ки дарбимонӣ,
Ҳарчанд Сикандари замонӣ!
Пирмомои Самарқанд аз хушсуханию ҷӯшиши қалби ҳамсӯҳбатонаш мамнун гардид ва дасти Нигина ба каф гирифт:
— Эй пиринии64 шириншамоил, пештар бинишин, то се панди пирона гӯям, ба шарте ки бипазирӣ.
— Сад хизмату сад таъзим аз ман бошад…
— Панди аввал ин аст, ки дигар ҳаргиз надимаи шоҳ нашав. Ту худ шоҳи бутонӣ, ҳамин бас аст. Ҳаргиз ба мот кардани шоҳ рағбат накун, ки зайиф ҳастӣ, худ мот хоҳӣ шуд!
Панди дуюм ин аст, ки дигар ҳаргиз дар маҷлиси шоҳону маҳфили мастон рақс накун. Ту аллакай ахтари оламафрӯзӣ, ҳамин бас аст. Аз осмон болотар шеъри тару нолаи най несту раққоса мисли гул кӯтоҳумр бошад, дар бистсолагӣ аллакай кампир шавад:
Борҳо даршудӣ ба маҷлиси хос,
Гаҳ навозан будию гоҳ раққос.
Гоҳ гуфтӣ ба шухӣ омадае
Гаҳ намудӣ ба ишва шӯъбадае!
Ман ҳам дар синну соли ту рақсидану ҷилва рафтанро дӯст медоштам ва кам-кам машқи шеър мекардам. Як шаб пири муаммаре дар хоб дидам, ки сарамро сила карду гуфт: «Даст аз рақс бидор ва хома мустаҳкам дор, то ба абадият роҳ ёбӣ. Агар панҷ вақт намоз бенуқс хонӣ ва ҳар рӯзе панҷ сатр иншо кунӣ, панҷ рукни саломатӣ туро тарк накунад ва умри кубравӣ бинӣ!»
Панди сеюм ин аст, ки дигар ҳаргиз худро кабутари ҳарам ва кабки дарбор нагӯ, то ба чанги Чингиз наафтӣ, ки шунидам харидори туст. Чингиз аждаҳои дамон ва балои охирзамон аст, ҳар қадаре метавонӣ аз вай бигурез, то аз балои бад халос шавӣ.
Яъне… оҳуи ҳарам65 шав ва ба кӯҳистони хеш чароғпоя дав!
Эй кабки қафаснишини маҳбус
Беҳила чу паргусаста товус.
Аз банди қафас чу омадӣ танг
Бинмо ба тавофи водӣ оҳанг!