Выбрать главу

Хоразмшоҳ ҳайрон аз он шуд, ки рози пинҳони дилашро аллакай Пири бузурги Хуҷанд медонад. Аммо тааҷҷуби хеш ошкор насохта, дуои ӯро ба манфиати хеш пиндошта, бо умеду таманнои ширин даст ба рӯй кашид ва бо шавқи дучанд сӯҳбатро идома бахшид:

— Сӯҳбати мо рӯ ба рӯ асту ду танем, солисе нест. Орзуи он дорам, ки ҳаққи сӯҳбати маҳрамона ҳар ду ба ҷо орем ва бе рӯю риё ҳарф занем, то эътиқоде, ки андар Шайхи кабир дорам, коста нашавад. Боз мехоҳам, ки маҳфили хосаи мо маҷлиси шайх-ул-шуюхӣ нашавад!

— Гуфтор ва рафтори мо чунон бошад, ки борхудои оламорой мефармоянд. Азеро агар маро динор ба вазни гов диҳанд, хушомад нагӯям ва тамаллуқ накунам!

— Эдун ҳамнишин маро баробар бо тоҷи сар бошад! Азеро мехоҳам, ки дукаса оҳани сарди зангорхӯрдаро мулоим, биринҷи сахтшударо нарм кунем.

— Чун пой бар ҳарими сарой ниҳодам, маро аён гашт, ки қалби шоҳаншоҳи кабирро дарди сахте азият медиҳад. Чунки рӯҳи поки Шайх Маҷдуддин ҳар замон ӯро ноором мекунад…

Хоразмшоҳ гиреҳ дар абрӯ кашид ва мисли мор ба худ печид:

— Худ медонам, он коре, ки ман кардам, хатое бузург буд! Валекин маро одати модарзодӣ чунин аст, ки бар хашми хеш барнаёям ва чун оташи хашм паст нишаст, пушаймон мешавам. Аммо чӣ суд — вақте гарданҳо шикаста бошанду тир аз камон ҷаста!! Тадбири ин кор чист?

— Ба зердастон ва масъулон дастур диҳед, то ҳар чӣ дар ҳолати хашму ғазаб ва бехудӣ фармон додаед, таи се рӯз онро иҷро накунанд… Ҳазор афсӯс, ки фармони дирӯзаи шумо дигар имкони тамдид надорад: аллакай дар Утрор корвони бузурге зада шуд ва кори гурӯҳи тоҷирон носара шуд… Ваъдаву ваъйид бо Чингиз гусаста гашту хуни ноҳақ рехта шуд!

Аз суханҳои авлои Шайх хун аз рухи шоҳ гурехту андешанок шуда гуфт:

– Ғойирхон хуни ноҳақ нарехтааст, вай ба таҳқиқ муайян кардааст, ки аҳли корвон ҷосуси Чингизанд…

— Таҳқиқ дигару исбот дигар аст. Аллоҳ, аллоҳ, эй шоҳаншоҳи олам, ки ба тӯҳмати ҷосусӣ дар Утрор хуни ноҳақ рехта шуд! Тоҷирони мусулмон ҷурме надоштанду шубҳае беасос сари сад муғули нокарда гуноҳро хӯрд! Ҳамқавми шаҳидон дигар хомӯш набошанд, дарҷӯшанд ва бисёр фитна хезад…

Дар ин миён сари сафир ҳам ҷабран аз тан ҷудо шуд, ки моҷарои дигарест! То фоҷеъаи Утрор дили Чингиз ба Хоразмшоҳ чун мум нарм буд, акнун аз санг сахт мешавад…

— Боке нест, эй Шайхи ҳамабин! Ман аз Чингиз як сари мӯ ҳарос надорам ва агар қасди ҳуҷум ба мулки мо кунад, ончунон кунам, ки дар хуни сарбозонаш ғарқ шавад! Валекин аз суханҳои шумо дилам чун барги бед дар сина меларзад: гапи Утрор дина аз даҳан баромаду ғорати корвон ва куштори калонро аз куҷо медонед?

— Бо қудрати беинтиҳои Парвардгори олам ҳар он чӣ бар ҳамсӯҳбати ман дахл дорад, бар ман кушода мешавад. Ҳозир борхудои оламорой гуфтан мехоҳанд, ки «аз Дамир Малик дар бораи авлиёи ҳаштсола қиссае шунида, пурра бовар накарда будам. Маълум мешавад, ки он гуфтаҳо норост нестанд!»

— Оре, эй шайхулкабир, ин сухан дар нӯки забонам буд. Акнун ба яқин бовар кардам, ки аз ҳикояти Дамир Малик ҳар он чӣ гӯшам шунид, ҳақиқати бебаҳс будааст! Бо вуҷуди ин, аз Ҳазрати Бузургвор мададе ё кӯмаке тамаъ надорам! Фақат маслиҳати муфиду муфиз73 ва муфиқ74 шунидан мехоҳам.

Шайхо, оё ҷароҳати Утрор бемарҳам аст?

— Аз куштор дар Утрор ҳамагӣ як тан ҷон ба саломат бурдааст, ки ӯ ҳам аз хоҷаҳои маҳаллист бо номи Умар. Агар вай худро ба назди Чингиз расонда тавонад, шоҳи муғул ба ивази хунбаҳои қурбониён ҷони волии Утрорро металабад. Бовар дорам, ки Ғоирхон ба Чингиз диҳед, шуморо зиёне нарасад.

Хоразмшоҳ лаб ба эътироз кушодан мехост, вале Шайх Бадеуддин имкон надод:

— Эй борхудои оламорой, чӣ ҷавоб додани шуморо медонам. Хубаш, хиттаи тасхири Чингиз ва ҳама масоили муғул аз сӯҳбати имрӯза берун ниҳем, ки пасфардо дар мушоварати кӯҳандиз бо асҳоби атроф файсала мешавад.

Рӯй ниҳодаст кори шоҳ ба боло,

Дидаи мо равшан асту кор ошкоро!

— Рамзу ишораҳои шуморо шунида, маро мадори сухан гуфтан аз даст раст ва дигар ба забонам «бисмиллоҳ» намеояд. Билмарра дуруст мегӯед, Пирам, савоб он аст, ки Чингизро ба ҳоли худ гузорем, зеро муғулро ҳам риш ва ҳам хирад андак аст! Агар табъи сухантирози подшоҳро рухсати гуфтугӯ диҳед, чанд пурсише дар пеш аст…

— Мо алмудом ба хидмати меҳон ва кеҳон омода ҳастем.

вернуться

73

муфиз — файзбахш

вернуться

74

муфиқ — бедоркунанда, ҳушёркунандаи маст ё бемор