Ки як рӯз афтад ҳумое ба дом!
Шоири беқарор байти тозаэҷодро зери лаб такрор карду ба қароре омад, ки аз даричаи чашми Маҷнун мебояд дар ҷамоли Лайлӣ назар кардан:
Ки ёре чунин баҳри худ кофтам,
Ба охир пазируфтаму ёфтам!
Нигина ҳам дар миёни талотуми амвоҷи муҳаббат хаёлан дасту по мезад. Вай аз таҷрибаи андаки худ аллакай медонист, ки шӯълаи ишқ дидаи идрокро нур мебахшад, аммо агар шарораи ҷунун шӯъла занад, тару хушк баробар месӯзад. Надимаи шоҳаншоҳи олам ҳамзамон воқиф буд, ки дунёи фонӣ басо ноором асту ҳар лаҳзаи умри тезгузар ғанимат ва шоҳони ситампеша бар ивази аҳду вафо бар ошиқон зулму ҷафо раво медоранд. Дар ин айёми буқаламун, агар нобаҳангом шарорае ба дили шӯрида афтад, дер ё зуд аз дидаҳо об мерезад.
Перомуни шӯълаи ишқ андеша рондани Нигина сабаб дошт — пас аз шинохтани Саъдӣ ва шунидани байту суханҳои ишқолуд ҳис кард, ки ба тани абгораш насими гуворое мевазад. Азбаски аз даҳшати танҳоӣ, бозиҳои бераҳмонаи тақдир ва номуайянию беёрӣ бағоят малул буд, дар моварои роҳ падид омадани латифтабъи Аҷам — шоири ширинкаломеро, ки қаблан медонисту ғоибона эҳтиром мекард, подоши неки ранҷу азобҳояш донист. Гумон кард, ки Парвардгори бахшояндаю меҳрубон бар ивази сабру таҳаммули дӯшизаи мастура ғӯраи туршро ба ҳалво табдил дод, то коми талхгашта ширин гардонад. Ворухро биҳишт, Нигинаро кабутари биҳиштӣ номидани Саъдӣ, бо майлу рағбати самимӣ ин ҷаннатмаконро боргоҳи эҷод ихтиёр кардани ӯ ишораи мӯъҷази шоирона ба ҳамзистии маҳрамона асту ба қадри неъмати худодод мебояд расид ва ба истиқболи бахти навпайдо чароғи меҳрубонӣ мебояд афрӯхт! Яъне оҳуи рамидаро лозим аст, ки бо насиҳати Момои Самарқандӣ амал кунад — нақдина гираду даст аз насия бишӯяд ва ҳамроҳи шоири маҳбубаш ҳар чӣ зудтар ба кӯҳистон чароғпоя шавад!
Вақти шикори дил аст, оҳуи ту шергир
Гашта гурезон чу шер з-ин дили оташфишон…
Ин байти Сайфуддини Исфарангиро муносиб ва мутобиқи ҳол дониста, Нигина бикӯшид, то хомӯшии бардавомро барҳам занад. Чобуктар қадам зада, наздиктари Саъдӣ омаду пурсид:
— Сайфу Шамс чаро ҳамроҳи шумо наистода, ба Исфара рафтанд?
— Шамси Ҳола дар Самарқанд ният карда буд, ки қабри Шаҳобуддини ғӯрамаргро зиёрат карда, бо сидқу ихлос фотиҳа хонад ва рӯҳи поки додархондашро шоду розӣ гардонад.
— Шумо чаро нарафтед?
— Дуввум бор пурсидию мегӯям дигар бор: чун шунидам Хоразмшоҳ дар Хуҷанд меҳмони дурӯза аст, андеша кардам аввал гуфтаниҳо ба ӯ гӯям, то баъд пушаймонӣ нахӯрам, ки чаро нагуфтам?!
Сайфу Шамс дуруди мо ба Шаҳобиддин мерасонанд:
Эй бод, агар ба гулшани рӯҳониён равӣ,
Ёри қадимро бирасонӣ дуои ёр!
— Онҳо дар Исфара меистанд ё…
— Агар имрӯз расанд, пагоҳ бармегарданд. Шоирони хуҷандӣ интизори мо. Зиёуддини Порсӣ ҳамаро ба по хезондааст. Онҳо ният доранд, тибқи таомули хуҷандӣ меҳмондорӣ ва эҳтироми фавқулфавқ98 ба ҷо оранд.
— Ваҳ! Чӣ маҳфиле барӯманд хоҳад шудан! Ғунчаи дил во шавад аз сӯҳбати равшандилон!
— Ту ҳам ширкат меварзӣ?
— Албатта!
Шарикон ҳар куҷо бо ёди ёр ар маҳфил оғозанд,
Мани парвонаро ҷӯянд, шамъи анҷуман созанд!
Маро дар ин шаҳр дӯстону азизон бисёранд, ағлаб нозбардоранд ва ҳар ишорате кунам, беҷавоб нагузоранд.
— Туро бори аввал ба Хуҷанд кӣ овард? Сайфуддин?
— Беҳ он аст, ки оташи куштаро наафрӯзем…
— Чаро?
— Барои он ки… хоҳ бовар кунед, хоҳ не… маро ба Хуҷанд париҳо овардаанд…
— Маро ҳадиси ту бовар мешавад. Зеро чун туро аввалин бор дидам, ба худ гуфтам: «монад ин лӯъбат париро, гар бувад пайдо парӣ!» Вақте зулфу мӯят чун сунбул машомро хушбӯ гардонд, бар гуфтаи худ замима кардам: «Аз ҳуру парӣ висол наҷӯянд! Зеро сад ҷаҳд кунӣ ҳам, бодро ва паризодро ба даст гирифта натавонӣ!»
Акнун, эй паридухт, ҳадиси ба Хуҷанд омаданатро тафсил деҳ.
— Модари бечораамро чор сол фарзанд наёмада буд… Чил мазорро рӯфтаю чил гӯсфанд назру ниёз карда, бо ҳидояти париҳои кампири мушкилкушо Шайхи Бузургвори Хуҷандро ёфта, бо дуою каромати эшон маро соҳиб шудааст.
– Ҳарчанд кори парихон ҳамеша афсун аст, ба афсонаи модарат бовар мекунам. Ба қавли як шоири навбвромада:
Дар ишқи Сулаймонам, ман ҳамдами мурғонам,
Ман шахси паридорам, ман марди парихонам!
Эй бути ворухӣ! Худатро аз ман дур нагир, ки ман ҳам марди паридорам, шоири парихонам ва паривашон аз ҷон дӯсттар медорам!