Лахти ҷигар пурхун кунам, овардгоҳ118 Сайҳун кунам,
Аз оби чашми сагмуғул хоки даман гулгун кунам!
— Дар кори лашкар бағоят ҳушёр ва сахт кушо будану ҳар доим сипоҳиёнро навозиш фармудани шуморо медонистам. Акнун фаҳмидам, чаро шуморо аз бисёр будани душман боке нест ва дил қавӣ медоред. Шумо дар ҳақиқат марди бузургед, эй ғазанфари муҳориб!
— Акнун бузургӣ дар ҳарб аст! Ман ҳисори обӣ дораму дувоздаҳ киштии ҷангӣ, ки барои душман дастнорас аст. Қалъаро аз тиру пайкон, шамшеру камон, найзаю сипар ва сангу ханҷар пур кардаам. Ғизою либос ҳам кофист. Сарбозҳои мунтахаби ман шертану девбанд, силоҳварзу сипоҳшикан ва далерони ҷангҷӯшанду айёрпешаи сарфароз. Ҳама муридони Пирам Подшоҳмарди валӣ! Тиру камони пайғамбарию анори Ёсин, тӯмори нигаҳдошт ва дуои ин бузургвор балогардони мост! Муридон сабақи махсус омӯхтаанду агар бо зарбу махраҷи хос дуои киштиронӣ «Бисмиллоҳи маҷроҳо ва мурсоҳо инка рабби ло ғафуру раҳим»119 дар дил хонда, сафина ба об ронем, иншоаллоҳ, ягон зараре намерасад…
— Ин хел дилпур бошед, ки бо хайли ҳазора ҳарб бояд кардан — бикунед, зеро шумо беҳтар медонед. Аз ибтидо то интиҳои муҳориба ба Худо муқтадо мекунам, ки тавфиқ ба шумо рафиқ гардонад. Лекин… одамҳо мегӯянд, ки дар сипоҳи Чингиз ҳар марди даҳум мисли Рустам паҳлавон аст. Яке Субудай — баҳодур будаасту дигаре Толучар — баҳодур…
— Муболиғаи хушку холӣ ин гап! Яқин медонам, ки Худо чун Рустам дигар ҳеҷ таҳамтан наофаридаст! Агар имрӯз шабеҳи Рустам нафаре бошад, ҳаргиз дар сипоҳи муғул набошад, ки ин қавми ҳақир кӣ будани он ориёҷигарро намедонад!!
— Ба чашми ман Рустами замону Исфандиёртавон шумоед, ки ҷанг бар шери жаён ва пили дамон танг медореду ғолиб меоед. Хоку оби ин хитта, ки ҷойи дарсхонӣ, арсаи бозӣ ва майдони асптозию шиноварии шумост, пушту паноҳи шумост! Ва шумо пушту паноҳи мо:
Ниёи шумо паҳлавонон буданд,
Паноҳи бузургону шоҳон буданд!
– Ҳар чӣ мегӯйӣ, алҳақ, рӯҳнавоз асту нерӯ физояд. Ҷадди бузурги сулолаи мо Абдуллопаҳлавони Хуҷандӣ солиёни зиёд сипаҳбуди далер ва размандаи содиқи лашкари сомониён буду имрӯз, бо тақозои тақдир, номбардор ва идомабахши пайкори он Мирабдулло манам… Аз сарнавишти худ ифтихор дорам, лек мағрур нестам. Зеро аз панди ниёкони худ медонам: тавозӯъ он аст, ки марди оқил қуввати худро аз иқтидори душман камтар бинад. Ҳар он чӣ қаблан гуфтам, барои таскини дили ту гуфтам, на худситоиву худписандӣ кардам. Дар асл, аё ҷонон, рӯзгор басо шӯрангез асту ҳуш дор, ки пайванди умр баста ба як тори мӯйи туст. Бинобар ҳамин Ҷаҳонофаринро ситоиш гуфта, ба зорӣ ниёиш мекунам: «Бор Худоё, агар вилоят аз ман маъдум120 кунӣ, боке надорам, вале он рӯз мабод, ки болу пари маро мафқуд121 гардонӣ!».
Нигина, ғайриихтиёри худ, бағоят дилтанг шуд ва гуфт:
— Аз несту нобудшавӣ Худо нигаҳ дорад, соҳибҳаётам. Талхию хушӣ мисли боди саҳро мегузарад. Даври Сикандар гузашту Искандари сонӣ ҳам нопадид гашту Чингиз ҳам фано меёбад. Фақат номи нек боқӣ мемонаду қаҳрамонӣ!
— Агар падару модару ҳамсару фарзанд набошад, маро чӣ суд аз қаҳрамонӣ? Бе шумо Хуҷанд тиҳӣ аст барои ман! Махсусан бе писар, ки давоми умри падар асту бо риштаи ноаёни тақдир мо ба ҳам пайвандем. Барои ҳамин алмудом илтиҷо мекунам, ки аз боло имдод ба мо расад, то бало қафо гардад…
— Аз дигарон умеди худро кандаед магар?
— Оре, умед ва такягоҳи ягонаи ман он Ягона аст. Зеро Ғиромшоҳи олам хонашери майдонғариб шудаасту аз шаҳр ба шаҳр мегурезаду ҳам сипоҳиён, ҳам аҳолӣ ва ҳам фарзандони худро аз чингизиён тарсонда, ба муқобилат накардан ва таслим шудан далолат карда, ҳатто ба мо — ҳокимони шаҳру вилоятҳо чунин фармоннома ирсол кардааст: «Чораи кори худро созед ва барои худ гурезгоҳе ба даст оваред, то аз чанги ҳаводис ва навойиб122 эмин бошед… Деҳқонон ва сойири халоиқ, ки қуввати гурехтан надошта бошанд, дар ҷойи худ мақом созанд ва ҳар вақт, ки лашкари муғул расад, ба қадами тоат инқиёд123 пеш оварда, ҳар ҳукму фармони онҳоро ба амал оранд»…
— Оббо! Маълум мешавад, ки ночизҳиммат ва оҷиз шудааст Шоҳаншоҳи олам…
— Оре, харгӯшаки Чингиз кори худро кардаасту аз дасташ дигар коре намеояд. Мулк бар вай зоеъ аст:
Шоҳи буздил масту мадҳуш аст,
Ду оҳуш дар хоби харгӯш аст.
— Шоҳзодаи валиаҳд Султон Ҷалолиддин ба ин амалкарди шармандавор чӣ мегӯяд?