— Аз мардони ҷангӣ туро ёр кист?
– Ҳама гарданкашҳои Румон шогирди мананд.
— Ба корзор рафтани туро ҳадаф чист?
– Ҳамаи шумо бо муғул ҷанг мекунеду ман яккаву танҳо девор чаппа мекунам. Шумо зиреҳу ҷавшан мепӯшеду ман бо ана ҳамин либоси танам меравам. Муғул манро ҳашарӣ гумон мекунаду кордор намешавад…
Пешниҳоди Мирзои Рӯмонӣ ба Мирмалик писанд афтоду қарор кард, ки чанд тануманди дигар либоси низомиро ба кафшу куртаю шалвор иваз карда, шабеҳи ҳашарӣ шаванд. Боқимонда хоҳишгарони размҷӯйро ба ду гурӯҳи шастнафарӣ тақсим карду шеваи амалиёти ҳарбиро муфассал фаҳмонд ва ҳамаро фармуд, ки то лаҳзаи зарурӣ бафурҷа истироҳат намоянд.
Ҳанӯз вақти субҳдам набуду шаб аз ҳар ду соҳил чодари сиёҳи худро нағундошта, аммо довталабони шикамсеру ҷангташна бедор буданду болидарӯҳ ва ба ду киштӣ нишаста, бо сарварии садри дарёнаволи худ Сайҳунро убур карданд. Посбонҳои муғул, ки аз тарси шабохун тамоми шаб мижа назада, ҳушёру бедор меистоданд, баробари сафедтоб шудани чеҳраи уфуқ хотирҷамъ гардида, чун диданд, ки гурӯҳи ҳашариён назди девор ба ҷунбуҷӯл даромаданд, фориғболона ҳамёза кашида, лаҳзае ғунуданро безиён ҳисобиданд. Аз байни ҳамлаварон, ки дар ду ҷониби саркӯб мавқеъ гирифта, омодаи ҳарб буданд, чанд тан бесадо гавак кашида, дар як мижазанӣ посбонҳои ғафлатзадаро ба хоби абадӣ гуселонданд. Деворшиканӣ оғоз ёфту муддате бехалал давом кард. Вале фарёди ҷонкоҳи яке аз посбонҳои нимзинда муғулҳои атрофашро ба по хезонду бонги дору гир баромад ва сипоҳиёни ҳар ду ҷониб ба ҷанг шитобон шуданд. Ҳарби тан ба тан оғоз ёфт.
— Акнун талаб он аст, ки мардона бикӯшем, то зинда монем! — гуфт Мирмалик ва чун пили маст ба ҷанги муғул андаромад бо салобате, ки агар адӯ харсанги азим будӣ, аз ҷой барканда, ба дарё ҳаво додӣ. Муғулеро, ки гурбавор ба гарданаш часпида буд, бо ду даст болои сар бардошта, ончунон ба замин кӯфт, ки дасту пояш аз ҳам ҷудо гардид ва ғирев аз пайкараш бархост. Сипаҳсолор дигар муғулҳои аз пешу пас омадаро дудаста мекӯфту бо шаттапоя ҷони чанде ба ҳалқум овард. Размандаи қоматбаланд чобук аз ҷой парида, муғули ханҷарбадастро аз зини асп ба замин афтонду болояш ба ду пой баромад ва шикамашро кафонда, рӯдаҳояшро берун баровард. Аз чап тире омаду ба рони пояш нишаст. Мисли шери захмӣ наъра зада, бо дасти рост пайконро берун кашиду ба чашми танги дигар муғул хаст…
Бо амри Ҷағатой муғулҳои зиёде ба набардгоҳ тохтанду Мирмалик бо ишора камонварони чор сафинаи ҷангиро иҷозати ҳуҷум дод. Худаш низ зеҳтир ба ангушт ниҳоду тирандозӣ оғоз кард. Азбаски маҳораташ дар ин амал беқиёс буд, ҳар пайконе мепарронд, бехато бар сару гардани муғул мезад. Яке ба чашмаш намуд, ки муғуле ғӯладинг шамшер аз ғилоф кашида, ба Мирзои Рӯмонӣ ҳамла карданист. Ӯро бо тири алмоспайкон чунон бизад, ки бар даҳони муғулбача даромада, аз пушти сараш берун омад. Филмарди рӯмонӣ бо чолокии ҳайратангез шамшер аз қабзаи вай кашида гирифта, ба шиками муғули дигар халонду хунсардона охирин санги таҳкурсии деворро ба дарё ғелонд ва худро ба об афканд. Дигар фидоиён низ аз тақозои озодмардӣ он чӣ лозим буд, ба ҷо оварданду худро аз соҳили хатар ба киштии зафар расонданд ва то фурӯғи хуршед ҳамагон сиҳату саломат ба қалъаи умед ворид шуданд. Девори бузурги сангӣ ва саркӯби азим, ки бегоҳирӯзӣ дар соҳили рост ба чашми шаҳриён намоён буд, пагоҳирӯзӣ аллакай вуҷуд надошт. Гӯиё онро шабона мавҷи Сайҳун шусту рафт. Яъне, оби муқаддас ба далерони Хуҷанд боз зӯрию зафар овард.
Ба киштинишастаҳо низ. Онҳо беист тири марговар афшонда, душманро имкон надоданд, ки ба соҳил наздик ояд. Аз талафоти зиёд ва нопадид шудани девору саркӯб Ҷағатой санг ба лаб молид, яъне беҳад зиқ гашту аз ғалабаи барқосо умедашро канд ва унвони падар боз як номаи таъҷилӣ навишт. Ба тобеъон фармуд, ки рӯ ба рӯи қалъаи обӣ дар масофаи тирнорас нарга127 зананду гирумони сартаулҳоро пурра таҳти назорат гиранд ва сангкашониро беист идома дода, аз соҳил то қалъа пайроҳаи сангфарш созанд…
Ду рӯзи минбаъда нисбатан ором гузашт. Ҳарифон мисли мушу гурба ҳамдигарро пойида ва ба қавли муғулҳо гоҳ-гоҳ «калта-палта»128 намуда, тори асабҳоро таранг нигоҳ доштанд. Дили Мирмалик гувоҳӣ медод, ки сукути Ҷағатой хомӯшии пеш аз тӯфон асту ягон найранги нави ҳарбӣ мебофад. Тахминаш дуруст баромаду субҳи дигар ҳашариён бо ғиреву ниҳев аслиҳаи наверо рӯ-рӯи хоки нам кашола карда, тахмин даҳ-дувоздаҳ газ129 дуртар аз соҳил устувор намуданд. Он шаклан ба чархи ресмонресӣ монанд буду лекин сад карат бузургтар ва дар нӯки парраҳояш зарфе шабеҳи сатл дошт, ки хуҷандиён сатил мегуфтанд. Андактар маълум шуд, ки он асбоби қалъшикан будаасту муғулҳо чун дастаки дарози чархро бо суръати тез давр занонданд, сангҳои тарбузмонанд аз даруни сатл ба ҳаво баланд парида, то девору саҳни қалъаи обӣ расиданд!