– Tu stanęła dziewczyna panu Zagłobie w oczach jakoby żywa – i rozczulił się szlachcic okrutnie, i pogrążył się całkiem w rozmyślaniach o tym, co to za chwilę się zdarzy.
Wtem Rzędzian pociągnął go z tyłu za rękaw:
– Jegomość!
– A co? – spytał Zagłoba niekontent, iż mu przerwano bieg myśli.
– Czy jegomość widział? Wilk pomknął przed nami.
– To i cóż?
– A czy to tylko był wilk?
– Całujże go w nos.
W tej chwili Wołodyjowski zatrzymał konia.
– Czyśmy drogi nie zmylili? – pytał. – Bo to już by powinno być.
– Nie! – odrzekł Rzędzian – tak jedziemy, jak Bohun mówił. Dałby Bóg, ażeby to już było po wszystkim.
– Będzie niedługo, jeżeli dobrze jedziemy.
– Chciałem też jeszcze waszmościów prosić, aby jak będę gadał z czarownicą, na owego Czeremisa uważać; wielki to ma być paskudnik, ale podobno z rusznicy okrutnie strzela.
– Nie bój się, jazda!
Zaledwie ujechali kilkadziesiąt kroków, konie poczęły tulić uszy i chrapać. Na Rzędzianie skóra zmieniła się w jaszczur, bo spodziewał się, że lada chwila zza załamu skały rozlegnie się wycie upiora lub wytoczy się jaki kształt szkaradny a nieznany – ale pokazało się, że konie chrapały tylko dlatego, że przechodziły tuż koło legowiska owego wilka, który tak poprzednio zaniepokoił pachołka. Naokół była cisza; nawet szarańcze przestały ksykać, bo już i słońce schyliło się na drugą stronę nieba. Rzędzian przeżegnał się i uspokoił.
Nagle Wołodyjowski wstrzymał konia.
– Widzę jar – rzekł – do którego gardziel skałą zatkana, a w skale wyrwa.
– W imię Ojca i Syna, i Ducha – szepnął Rzędzian – to tu!
– Za mną! – skomenderował pan Michał, skręcając konia.
Po chwili stanęli u wyrwy i przejechali jakby pod sklepieniem kamiennym. Otworzył się przed nimi jar głęboki, gęsto zarośnięty po bokach, rozsuwający się w dali w obszerną, półkolistą równinkę, obwiedzioną jakby olbrzymimi murami.
Rzędzian począł wołać, ile mu sił w piersiach starczyło:
– Bo-hun! Bo-hun! Bywaj, wiedźmo! Bywaj! Bo-hun! Bo-hun!
Zatrzymali konie i stali przez czas jakiś w milczeniu, po czym pachołek znów jął wołać:
– Bohun! Bohun!
Z dala doszło szczekanie psów.
– Bohun! Bohun!...
Na lewym zrębie jaru, na który padały czerwone i złote promienie słońca, poczęły szeleścić gęste krzewy głogu i dzikiej śliwiny i po chwili ukazała się niemal na samym szczycie stoku jakaś postać ludzka, która przechyliwszy się i przykrywszy oczy ręką, wpatrywała się pilnie w przybyłych.
– To Horpyna! – rzekł Rzędzian i zwinąwszy dłonie koło ust począł po raz trzeci wołać:
– Bohun! Bohun!
Horpyna poczęła schodzić i idąc wyginała się w tył dla równowagi. Szła szybko, a za nią toczył się jakiś mały, krępy człowieczek z długą turecką rusznicą w ręku; krze łamały się pod potężnymi stopami wiedźmy, kamienie spadały spod nich, hucząc, na dno jaru, i tak przechylona, w czerwonych blaskach, wydawała się istotnie jakąś olbrzymią, nadprzyrodzoną istotą.
– Kto wy? – rzekła wielkim głosem, stanąwszy na dnie.
– Jak się masz, basetlo? – rzekł Rzędzian, które mu na widok ludzi, nie duchów, wróciła cała zwykła flegma.
– Ty sługa Bohunów? Ty! poznaję cię! Ty mały, a ci, co za jedni?
– Druhy Bohunowi.
– Kraśna wiedźma – mruknął pod wąsikami pan Michał.
– A po co wy tu przyjechali?
– Masz tu piernacz, nóż i pierścień, wiesz, co to znaczy?
Olbrzymka wzięła znaki do ręki i poczęła je pilnie rozpatrywać, po czym rzekła:
– Te same są! Wy po kniaziównę?
– Tak jest. A zdrowa ona?
– Zdrowa. Czemu to Bohun sam nie przyjechał?
– Bohun ranny.
– Ranny?... Ja to we młynie widziała.
– Jeżeliś widziała, to czego pytasz? Łżesz, waltornio! – rzekł poufale Rzędzian.
Wiedźma pokazała w uśmiechu białe jak u wilka zęby i złożywszy dłoń w kułak szturchnęła pod bok Rzędziana.
– Ty mały, ty!
– Pójdziesz precz!
– Nie daruj! Pocałuj! Hu! A kiedy weźmiecie kniaziównę?
– Zaraz, jeno koniom odpoczniemy.
– To bierzcie! Pojadę i ja z wami.
– A ty po co?
– Memu bratu śmierć pisana. Jego Lachy na pal wsadzą. Pojadę z wami.
Rzędzian pochylił się w kulbace[2854] niby dla łatwiejszej rozmowy z olbrzymką i ręka jego spoczęła nieznacznie na kolbie pistoletu.
– Czeremis, Czeremis! – rzekł pragnąc zwrócić uwagę swych towarzyszów[2855] na karła.
– Po co ty jego wołasz? On ma język urżnięty.
– Ja jego nie wołam, jeno się jego urodzie dziwuję. Ty jego nie odjedziesz, on twój mąż.
– On mój pies.
– I was tylko dwoje w jarze?
– Dwoje; kniaziówna trzecia!
– To dobrze. Ty jego nie odjedziesz.
– Pojadę z wami, mówiłam ci.
– A ja ci mówię, że zostaniesz.
W głosie pachołka było coś takiego, że olbrzymką odwróciła się na miejscu z twarzą niespokojną, bo podejrzenie wstąpiło jej nagle w duszę.
– Szczo ty[2856]? – rzekła.
– Ot, szczo ja! – odparł Rzędzian i huknął jej między piersi z pistoletu tak z bliska, że dym zakrył ją na chwilę zupełnie.
Horpyna cofnęła się w tył z rozkrzyżowanymi rękoma; oczy wylazły jej na wierzch głowy; jakieś nieludzkie skrzeczenie wyszło jej z gardzieli, zachwiała się i padła na wznak jak długa.
W tej samej chwili pan Zagłoba ciął Czeremisa szablą przez głowę, aż kość zgrzytnęła pod ostrzem; potworny karzeł nie wydał ani jęku, tylko zwinął się w kłębek jak robak i począł drgać, palce zaś u jego rąk otwierały się i zamykały na przemian, na kształt pazurów konającego rysia.
Zagłoba obtarł połą od żupana dymiącą szablę, a Rzędzian zeskoczył z konia i chwyciwszy kamień, rzucił go na szerokie piersi Horpyny, następnie począł szukać czegoś za pazuchą.
Olbrzymie ciało wiedźmy kopało jeszcze ziemię nogami, konwulsja wykrzywiła jej straszliwie twarz, na wyszczerzonych zębach osiadła krwawa piana, a z gardła wychodziło głuche chrapanie.
Tymczasem pachołek wydobył z zanadrza kawałek kredy święconej, naznaczył nią krzyż na kamieniu i rzekł:
– Teraz nie wstanie.
Po czym wskoczył na kulbakę.
– W konie! – skomenderował pan Wołodyjowski.
Pomknęli i biegli jak wicher wzdłuż krynicy płynącej środkiem jaru; minęli dęby rozrzucone z rzadka po drodze i oczom ich ukazała się chata, a dalej wysoki młyn, którego wilgotne koło błyszczało jak czerwona gwiazda w promieniach słońca. Pod chatą dwa czarne ogromne psy, uwiązane na postronkach przy węgłach, rwały się ku nadjeżdżającym szczekając z wściekłością i wyjąc. Pan Wołodyjowski jechał pierwszy i pierwszy doleciał; z konia zeskoczył, a następnie dobiegłszy do drzwi wchodowych kopnął je nogą i wpadł do sieni brzęcząc ostrogami i szablą.