Таму назвы рэк, азёраў і кветак, як і гістарычныя назвы давыд-гарадоцкіх мясцін — Радзічы, Мэльнікі, Кодак (гэта мая родная вуліца), Камора, Каралін — уздзейнічалі на мяне магічна, а гучанне асобных слоў — віялка [8], какоры [9], копка [10], крэзэнт [11] — наогул утварала казачную асалоду...
* * *
Штотод з 13 на 14 студзеня, на Шчадрэц, мяне кожны раз па-новаму ўражлівалі Конікі — іхняе ўбранне, маскі і песня пра залатую сасонку; вельмі ўзрушала сама карціна іхняга з'яўлення...
Па ўсіх кутках места амаль адначасова пачынаюць гусці паляўнічыя рогі; пачынаюць іграць гармонікі, працягла бухаць бубны і звінець званочкі.
Яшчэ хвіліна — і набліжаецца тупат маладых, нястрымных ног, і з каляровай завеі (менавіта каляровай, бо мноства фарбаў у момант ажывае ў гэту ноч) вылётваюць яны — Конь, Чорт з дзеркачом, Смерць з драўлянай касою, Бусел з доўгай чырвонай дзюбаю, Мядзведзь, Воўк, Дзед, Баба, Баран, Казёл і Скарбнік.
Гэта й ёсць давыд-гарадоцкія Конікі!
Яны скачуць, робяць прычворы [12], забягаюць у кожны двор і пад вокнамі, што ўпрыгожаны ласіцамі [13] і элекрычным святлом, пяюць:
Далей Конікі спявалі пра маладую Ганьку ці маладую Вольку (звычайна выгуквалася імя дачкі гаспадара дома), якая пазбірала з долу тую залатую кару ў рукавок і панесла яе да бацькоў.
Бацькі ж загадалі йсці да залатара і прасіць яго, каб зрабіў з кары тры залатыя пярсцёнкі — першы пярсцёнак на змаўлянне, другі на вянчанне, а трэці — каб «...на пасадзе сесці, пірага з'есці!..»
Пад канец песні Скарбнік аббіваў з чобатаў снег, гучна тупаючы ў ганак, ішоў у хату па грошы...
* * *
Назвы кветак, рэк, азёраў, вуліц, маляўнічы цікетачны змест і кірмашовы тэатр Конікаў — элізіум майго самавыхавання.
Але найбольш я любіў слухаць.
Схаваўшыся, любіў падслухаць раптоўнае слова, прымаўку, а калі шанцавала — апавяданне.
Часам у такіх вусных апавяданнях жыла тая жыццёвая непрыдуманасць, якая зазвычай даражэй за любое кніжнае вынаходніцтва.
* * *
Усё на тым жа гарынскім беразе аднаго разу пачуў лодачнага майстра, які жаліўся другому майстру — бондару; і не проста пачуў, а, маючы ў кішэні сшытак з алоўкам, спешна занатаваў такую характэрную для Давыд-Гарадка гутарку:
— Васенько мой дарагі,— гаварыў лодачны майстар,— мае ж дубы, як і твае бочкі! Хоць на дзіфіляду [15] з імі едзь! Неўкочын [16] альшанцы [17] мне за колішнію работу дзякавалі... А тут адзін дурань па-свойму падзякаваў (лодачнік назваў прозвішча «дурня»). Так падзякаваў, шчо мне алшо мотошпо стало! Летась я зрабіў яму дуба. Хвацкі дубок выйшаў, хвайны такі, на дзевяць аршынаў!.. Зрабіў і кажу: грошы браць не буду, адробіш канём, узарэш мае соткі. Дык ён і ўзараў! Камлыжын такіх плугам навярнуў, шчо й ціх яго голаў знае! Бульба й да пакроваў не вуйшла б! Мусіў я з жонкай і сынам усё жалязнякамі перакапаць... Награкаліся [18], не дай ты госпадзі божэ... Гэто так ты аддзячыў за тое, шчо я з цябе грошы не ўзяў?! — кажу яму. А ён мне ў вочы: гаўняная твая лодка була!.. Так і сказаў мне, Васенько мой дарагі...
— Плюнь на яго, ты ж майстар, а ён партач! — паважна адказаў Васенько-бондар.
Хвіліну памаўчалі, паплявалі ў ваду.
— А пазалетась каля Шкодзінай кручы я вясло згубіў, — зноў загаварыў лодачны майстар, — сено на маторы вёз, а вясло зверху ляжало. I не згледзеў, як ляснуло. Прыстаў да берага, а вясла няма. Я туды, я сюды. Няма і ўсё тут. Хоць гвалт крычы. Ажно мяне за сэрца ўхапіло, Васенько мой дарагі. Таке вясло хвацке було!
— Хоць на дзіфіляду з ім ідзі? — спытаў, не ўсміхнуўся, бондар...
— Хоць на дзіфіляду! — даверліва згадзіўся майстар.
I зноў загаманіў аб нечым сваім, а праз які момант ледзьве не выкрыкнуў, вядома ж, зусім не дбаючы аб тым, ці будзе стасавацца з раней нагавораным гэты ўсхвалявана-пасеісцкі вокліч: