БЛАГОРОДСТВО РЕДКОСТНО[175]
Знатность рода и подлинное благородство
Тремя достигаются способами, которыми и славятся.
Первый состоит в отчем зачатии, он всем присущ —
Все мы по образу Божьему, все мы — адамиты[176].
Он всех уравнивает, ибо все одного
Предка имеют — Адама и общего создателя.
Второй зиждется на кровном родстве, из которого выводится
Дворянская презумпция[177] и которым они очень гордятся,
В чем я совсем не вижу добродетели,
То лишь вижу, что всякая кровь портится и невечна.
Третий на достойных личных поступках основан.
Кто богат достоинствами, по праву может быть наречен
Дворянином, хоть бы был рожден от простецов неизвестных.
А кмет и дворянин без достоинств — холоп, хотя рожден от благородных.
Личное достоинство есть подлинное благородство на земле:
Дворянин, кто собственными достоинствами сияет, не чужими.
Погасшая лампа в темноте, также и угли потушенные
Не могут никогда за свет быть приняты.
Так предков достоинства, если им не хочет придать
Сын собственных, гаснут, и их не видно.
Ясно то будет, что родитель был благородным, достойным,
А сын опозорился, ибо оплошал.
Не предписывай убогим высокость рода:
Добродетели — ведь не родовитость приводит в рай! —
Проси: на небе занять первые места
Добродетель позволит, а не дворянские привилегии.
Что ж дворянство с достоинствами, когда покинуто будет.
PARENTIBUS PAR GRATIA REDDI NEQUIT
W Ethyce uczy swej philosoph tego,
że nic nie mogą rodzicom rownego
Oddać synowie za to, że zrodzeni
Ze rkowie ich na tej opłakanej ziemi.
Lecz ja jednego syna upatruję,
Który obficiej regratyficuje:
Tak drogo płacił matce za jej prace,
Aż większej sam bog nie wynajdzie płace.
X(ryst)us et M(a)ria
AENIGMA
Jest stadło, w którym boska przypomnienie
Z przysięgą bożą gdy miało złączenie,
Wydało owoc boża łaskę z siebie.
Zgadni y modli ich, jeśli chcesz być w niebie.
РОДИТЕЛЯМ РАВНОЙ ЛЮБОВЬЮ ПЛАТИ, НЕГОДНИК
В Этике своей учит философ[178] тому,
Что ничем равным не могут родителям
Воздать сыновья за то, что порождены
От крови их на сей плачевной земле.
Но я одного сына вижу,
Который обильней вознаграждает:
Так дорого платил он матери за ее труды,
Что большей и сам Бог не умыслит платы.
Х(рист)ос и М(а)рия
ЗАГАДКА
Есть чета, которая, когда мысль о Боге
С клятвой Богу в ней соединилась,
Плод принесла — божественную любовь.
Отгадай и моли их, если хочешь быть в небе.
NIEWDZI CZNOŚĆ
Niewdzięczny słońcu za świetłe promienie
Xiążyc zasłania, czyniąc mu zaćmienie,
Bo gdy pod słońce prościuchno podchodzi,
Szkradą ciemność w złotem Phebie rodzi.
Więć w objawieniu widzian pod nogoma
U wdzięcznej paniej z swoimi rogoma.
Jaszczórce plemie zęboma zdziurawia
żywot swej matki, gdy się na świat jawia,
Za co od swoich wet dzieci odbierają,
Bo także dziećmi zgrzyzione umierają.
Surowy ogień z drów biorąc wzrost właśnie,
One pożarszy sam zaraz gaśnie.
Kożdy niewdzięcznik niech wie o tym sobie,
Co płacą weźmie y w śmiertelnym grobie, Jeśli
Bog scierpi w żywocie nagrodzić,
Albo złą fatę przepomnią zaszkodzić.
НЕБЛАГОДАРНОСТЬ
Неблагодарный солнцу за светлые лучи
Месяц заслоняет его, чиня ему затмение,
Ибо когда под солнце прямиком подходит.
Мерзкий мрак на златом Фебе[179] порождает.
Вот таким его видно у ног
Прелестной дамы, рогатым.
Ящерицы детеныши зубами прогрызают
Живот своей матери, когда на свет являются,
За что получают они месть от своих детей,
Ибо, детьми загрызенные, также умирают[180].
Жестокий огонь от дров возрастает,
Их же пожрав, сам тотчас угасает.
Каждый неблагодарный пусть знает о том,
Что расплата настигнет его и в смертном гробе,
Если Бог воздержится воздать при жизни
Или злую фортуну забудет наслать.
SZCZ ŚCIE BOGACZÓW OPŁAKANE
Próżno się ciśniesz, bogaczu, do nieba.
Przeszkody złota odrzucić potrzeba.
Wielbłąd przez igły ucho przejść czy może?
Tak tobie trudno do nieba, nieboże.
Szczęście y prawa, głupstwo przy pilności,
Zdrada, gwałt, kłamstwo — bogacza własności.
Potęg złota macica zbytkami
Lukully, Syllos krwawemi rękami,
Opilstwem czasy Cresus nieszczędrością,
Osłouch Midas złotą mdła miłością.
Koniec bogactwam swoim poświadczają,
Które statecznie nigdzie trwać nie znają.
Mocno mamona, co na thronie siedzisz? —
Z niebiezpieczeństwem y bojaznią biędzisz.
Rozbój pod płaszczem, a głupstwo przy tobie,
Zazdrość y złodziej zawsze dybie k tobie.
Cześć y ozdoba przed sławą przodkują,
Pasożytowie kufla jej pilnują.
Pochlebca u nog sławnego usiędzie,
Zazdrości wszystkiej nigdy nie pozbędzie,
Kto złoto, skarbów łakomie namnoży
Y w nich nadzieję, ach, głupiec, położy.
Znagła śmierć tego ze wszystkiego złupi,—
Cześć nie obroni, złata nie okupi.
Nad to przewoźnik zły ognisty rzeki,
Charon, zawiezie do piekła nawieki.
Orzeł, swe pierzem już okryta dzieci
Wabiąc do lotu, przed onymi leci.
Tak y natura od macierze mleka
Z rzemiosł któremu przyucza człowieka.
Gdzie bojazń boża, pilność z pracą sprzęże
Dobra nadzieja, że taki zasięże
Rzemiosł, mądrości, pożytku dobrego,
Bo pilną pracą doszło jest wszystkiego.
Nadzieja wlecze, wiara przykazuje
Temu, kto w świecie do potu pracuje,
Aby wprzód szukał królestwa bożego,
Jeśli co chce mieć przytym prawdy jego.
Gdy kto pilności do pracy przyłoży,
Pewnie otrzyma dar w żywności boży.
A gdy się ciężko do potu wyrobi,
Pewnie Bóg z nieba y szatą przyzdobi.
Pilność y pracę niebo koronują,
Smak, zdrowie, siła, mirność im hołdują.
Wej miłość pracę ukrzyżowanemu,
Przyłączaj węzłem zwyciężcu sławnemu
Nad światem czartem, śmiercię jadowitą,
By w niebie pracy dał radość obfitą.
вернуться
175
Мотив отрицания потомственного благородства, «голубой крови», развиваемый в этом стихотворении,— один из основных в поэзии европейских гуманистов XVI — XVII вв. Из соотечественников Симеона к этому мотиву часто обращались Ф. Скорина, А. Волан, Ю. Доманевский и др.
вернуться
178
вернуться
180