Miesiąc na pierwszym nieba okręgu panuje,
Bieg prętki jego tym się sposobem maluje.
Rybitwi y żeglarze w jego dni się rodzą,
Paralitycy y co koło wody chodzą.
Merkuryusz płanieta jest na wtorym niebie,
Pod nim rodzą się mądrzy, szczęśliwi w potrzebie.
Dowcipni y zawisni, też mathematycy,
Wdzięczni twarzą, bladawi, godni, nie pjanicy.
Trzeci cirkul Wienierze niewstydliwej dają
Ci, którzy obrót niebios doskonale znają,
śliczny y cieleśnicy, z niej niewieściuchowie
Biorą sktonność, zaletni, nędzni pijakowie.
Jasne słońce na czwartym bystrolotne koni,
Ożywiająś wsze rzeczy, wokręg świata goni.
Szczęśliwych, silnych, chyżych czyni zawsze zdrowych,
Którzy się pod nim rodzą, na wszystko gotowych.
Krwawy w piątym Mars niebie na to zawsze godzi,
By był mężny wojenny, kto się pod nim rodzi.
Chytrych, srogich, gniewliwych on mnoży tyranów,
Odważnych, chętnych, zwadnych y rozrzutnych panów.
Szóstym niebios okręgem cny Jowisz dziedziczny,
Który prawdy, przyjaźni, uczciwości cwiczy.
Łaska, miłość, życzliwość ci ku wszystku mają,
Co są pod nim, pobożni y też miary znają.
Synojedca Saturnus usiadł w siódmym niebie,
Ten zaraza zazdrością, pochodzącą z siebie.
Smętek, zdrady, łakomstwo, śmierć nagła, choroby
Więżą trucizną trafią na jego osoby.
1 DZIW. PYRAMIDES AEGYPTSKIE:
Przedziwne wieży, pyramides zwane,
Krolmi Aegiptu w Memphis budowane
Z kamieni kształtem wschodów dla pogrzebu
Królów, mające ogień blizki niebu.
2 DZIW. PHAROS:
Pharos na skalach wieża zbudowana
Przez Ptolomea, aegiptskiego pana,
W której niemałe ognie w noc niesione,
Aby bezpiecznie do Nyła wchodzone.
3 DZIW. JOWISZÓW OBRAZ:
Gdzie Elis sławny y Olimp wysoki,
Gdzie Granię, zapasów bywają widoki,
Tam trzeci świata dziw niepospolity,
Obraz Jowiszow z elephanta ryty.
Pokazywano, jakim był w żywocie,
Phidiasowej to przypisać cnocie.
4 DZIW. KOLOSSUS:
Siemdziesiąć łokci miał wzwysz chłop miedziany,
W Radyjskim miejście koloss mianowany.
Stał na cześć słońcu, między nogi jego
Idąć, nie składał korabl masztu swego.
Wewnątrz kamieni mnóstwem napełniony,
Ciążarem jednak nie był obwalony.
5 DZIW. KOSCIOŁ:
W Ephesie kościół taki zbudowa się
Jednąż z amazon, Delią się zwasia,
Który jest w pieczcie dziwnie położony,
A miał fundament w bagnie założony:
Węglem to bagno wprzódy wysypano,
By tę machinę bezpiecznie stawiano.
6 DZIW. MAUZOLEUM:
Artemizja, żona Mauzolowa,
Po śmierci męża popioł pić gotowa,
Na znak miłości z kamienia czystego
Wieżą stawiła tę nad grobem jego.
Koszt niepojęty, przedziwna robota,
Szósty dziw dała Artemidy cnota.
7 DZIW. BABILOńSKIE MURY:
Assyryjskiego króla Nina żona,
Semiramida, mężną narzeczona,
Po śmierci męża w Babilonie mury
Oblekła w kolo wspaniało do gury.
Sto bram potężnych k temu zbudowała,
Siódmy dziw świata — grob swój zgotowała.
вернуться
Диалектика достойного Платона...— Платон (428 или 427—348 до н. э.) — величайший древнегреческий философ, основоположник европейского идеализма. Диалектику (как риторику, лишенную словесных украшений) Платон ставит весьма высоко. Так, в диалоге «Кратил» «диалектики» отождествляются им с «мудрецами» — философами. Однако в другом своем диалоге — «Филебе» выше всех искусств и наук он ставит «чистую» теоретическую геометрию.
вернуться
Арифметика... что быстро что угодно сосчитает тебе...— очевидно, под арифметикой Симеон понимает пифагорийскую прогностику, каковая основывалась на спекулятивных, мистических толкованиях чисел (см.: Кессиди Ф. X. От мифа к логосу. М., 1972. С. 159—174).
вернуться
...мелодию учит музыка создавать, а также — симфонию...— «симфония» включает в себя гармоническое согласование звуков, музыкальных формул или тем.
вернуться
Польский текст (по списку ЦГАДА, л. 115 об.) и его перевод печатаются впервые.
8 dziwow swlata (с. 123) (8 чудес света) Позднее — в «Приветствие» царю Алексею Михайловичу «о вселении его благополучном в дом... пречюдною красотою в селе Коломенском новосозданный» Симеон вернется к теме восьми чудес света, но тогда уже восьмым чудом вместо римского Колизея — «амфитеатра» будет назван коломенский дворец.
вернуться
...и те, что около воды ходят...— сомнамбулы.
вернуться
...а также математики...— в древности и средневековье слово «математики» обычно надеялось значением «астрологи» или «врачи-астрологи» (см.: Рабинович И. М. О ятроматематиках. // Историко-математические исследования.— Вып. XIX. М., 1974).