Выбрать главу

ROZKOSZ

Morskie zwierzęta, syreny rzeczone, Twarzę człowieczą od Boga uczszczone, Zwykły żeglarzów pod czas nawalności Słodkim śpiewaniem topić w głębokości Psom na pożarcie, Scille nieprzebytej, śmierci okrętow morskich jadowitej. Rozkosz, wszeteczność — to syreny wtóre, żeglarzom świata pieśń śpiewają które. Zdasię ucieszną, lecz jadem piekielnym Pełna ku Scillom wabiącą świertelnym; Aby żywota wywróciwszy nawę, Dały człowieka cerbierowi strawę. Herkules zacny kazał się skrępować U masztą, gdy miał przez Scille żeglować, Aby od syren nie był oszukany, Bestjom srogim na pokarm oddany. Nam krzyż Chrystusów maszt jest, do którego Uwiąże kożdy niech siebie samego, By od złych syren nie był omawiony, W Scille piekielnej wiecznie pogrążony.

НАСЛАЖДЕНИЕ

Морские звери, сиренами названные[277] Лицом человечьим Богом наделенные, Привыкли мореплавателей во время бури Сладким пением вовлекать в пучину, К псам на съедение, Сцилле[278] непреодолимой, К смерти кораблей морских ядовитой. Наслаждение, распутство — вторые сирены, Которые плывущим по миру песнь поют; Она кажется отрадной, но ядом дьявольским Полна, заманивая к Сциллам смертельным, Чтобы, жизни корабль опрокинув, Дать человека Церберу[279] на потраву. Геркулес[280] благородный велел привязать себя К мачте, когда плыл через Сциллу, Дабы сиренами не был бы прельщен И хищникам жестоким на съедение отдан. Для нас крест Христов — мачта, к которой Пусть каждый сам себя привяжет, Чтоб злыми сиренами не был бы обманут И в Сциллу адскую навечно погружен.

(GLORIA INCONSTANS EST)

Czemu świat hołduje sławie niestatecznej, Której szczęście nie ma godziny bezpiecznej. Tak prętko jej władza ponosi odmianę, Jak łatwo się kruszy naczynie gliniane. Powiedź, gdzie Salomon sławą uwielbiony? Albo gdzie jest Samson wódz niezwyciężony? Gdzie śliczny Absolon udatnej postawy? Gdzie luby Jenatas każdemu łaskawy? Dokąd dziś ustąpił on, Cezarz wielmożny, Albo świetny bogacz, rozk Powiedź, gdzie Tullius z słodkością wymowy? Gdzie Aristoteles z dowcipem swej głowy? Gdzie ona moc państwa y sławne krainy, Krolewstwa, pralactwa? —już wszędzie szczerbiny! Jak wiele wladareów, xiążat wiele było! — We mgnieniu zrzenice wszystko się zmieniło! Nie długi to jarmark tegoświatnia sława, Jako cień człowieczy rozkosz jej ustawa. A zawsze dobro nam wieczyste umyka, We mgnieniu zrzenice wszystko się zamyka. O kamnio robactwa, o ziemny popiele! O roso, o próżność, chlubisz się tak śmiele! Sam nie wiesz, jeśli dzień oglądasz tutejszy, Staraj się wszystkim by mog być wygodniejszy. Nie kładź przeto ni w czym ufności uprzejmie, Bo coć świat darował, prętko to odejmie. O wiecznem staraj się, umysłem bądź w niebie: Szczęśliwy, który świat zarzuci za siebie.

(СЛАВА ИЗМЕНЧИВА)

Почему мир привержен славе изменчивой, Счастье которой не знает и часа спокойного? Так скоро власть ее подвергается изменению, Как легко сосуды глиняные сокрушаются. Скажи, где Соломон, славою возлюбленный? Или где Самсон, вождь непобежденный? Где прекрасный Авесалом, стройного вида? Где милый Иоанафан[281] к каждому милостивый? Куда ныне делся он, Цезарь вельможный, Или — славный богач и сибарит безбожный? Скажи, где Тулий[282] сладкоречивый? Где Аристотель остроумный? Где та, мощь государства, и славные страны, Королевства, прелатства? —уж повсюду руины! Как много владык, князей много было — В мгновение ока все переменилось. Недолгая это ярмарка — сего света слава[283], Как человеческая тень, исчезает наслаждение ею. И всегда вечное благо от нас убегает, В мгновение ока все кончается. О клубок червей, о прах земной, О роса, о суета, так смело ты гордишься: Сам не знаешь, увидишь ли день еще нынешний. Старайся всем быть полезным, Не полагай поэтому уверенности ни в чем, Ибо что мир тебе подарил, то быстро отымет. О вечном заботься, разумом пребывай в небе: Счастлив тот, кто мир от себя отринет.

CZASU ODMIANA Y RÓŻNOŚĆ

Okręgło niebo do kołu się toczy, Czas dniem y nocą skrzydłat z temi kroczy: Wiatr, ogień, ziemia tu na wozie z wodą, Wzwysz cztyry wiatry świt w odmianę wiodą. Bogactwo z córą pychą tryumfuje, Łupierstwo, zdradę chytrość fortunuje, By konie jaki — lichwa po prawicy, Miany z wydaniem biegą po lewicy. Próżna zaś rozkosz z weselem pozadnie Za pysznym wozem stopy swoje kładnie. Pycha na wozie z zazdrością, złą córą, Konie-ciekawost, upór ciągną która. Wzgarda po wozie, chętliwość przy boku, śmiech, nieposłuszność z lewej idą w kroku. Z zazdrością wojna, z której urodzona, Na woz nieprawdy wspaniały wsadzona; Szczypanie sławy potwarzą się wozi, Którym nienawiść biczem woznie grozi. Zła turbatio, niepokój rokoszy Pilnuję. Niechęć rozcą konie płoszy. Wojna na wozie niechaj pomsty siędzie, W której się u nog złe pokora będzie; Zguba, pustota woz ten pociągają, Gniew na woźnicę z ognia biczem mają. Bluźnierstwo, swary y głód opłakany — Obok, a pozad — mnogi płoń zabrany. Ubostwo wozem niedostatka z córą, Chromym y słabym, wlecze się pokorą. Gniuszność pogania, słabość tu prędkuje, Cierpliwość osi z niewolą pilnuje. Pokora na woz cierpień wysadzona Y pod jej pokoj — córa z niej spładzona; Ciechość, stateczność ciągną w miasto koni, Bojazń kieruje y pod strachem goni. Wiara, nadzieja y miłość przy boku Nie odstępują od jej wozu kroku. Pokoj z dostatkiem jedynomyślności Użyły za woz woźnicą miłości. Za assystenty prawdę pilność mają Y sprawiedliwość, które przy nich stają. Para tu cudnych konie usługuje — Zgoda, pożytek, któż ich nie lubuje?! A gdy już przydzie ostatni dzień świata, Tam złym y dobrym oddają zapłata. Pyszni bogacze, zazdrosny wojenny Pojdą do wiecznej na zgubę hyenny, Ubostwo zasię pokój y pokora — Na wieczną rozkosz do rajskiego dwora. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wściekłemi biegasz końmi, Kupidynie, Sprośnej Wenery niewstydliwy synie. Kogoś nie ranił złej strzała lubości? — Steltor, Sałomon z twej upadli złości. Zacnym poetem, ni oratorowi, Ani przebaczać,— ba ni Jowiszowi. Owo wstyd święty, połomawszy strzały Kupidynowie, ma tryumph niemały. Scipio, Jozeph wprzód nie pokonani, Idą Susanna, Judith zacne pani. Wstrzemieźność, mierność u koł woza stoją, Palmy w ofiarę Panny posąg stroją. Ja — śmierć, cokolwiek oczom się nawinie Ostrą y bystrą, koniec temu czynię. Ja to papieskie, królewskie, biskupie Korony, perła, z głów infuły łupię. Bawoły wściekle karocę mą toczą, Lud wszelkich stanów kopyt ostrze tłoczą. Sława skrzydłami pod niebo wzniesiona, Brzmiących trąb dźwiękiem wszędy ogłoszona. Chciwe ma sławy zwierzęta za konie, Silne, ogromne, narzeczone słonie. Tą Alexander, Juliusz y Plato Słyną na świecie y wymowny Cato. Czas bystrolotny przez bystra jelenie Dniem, nocą bieżeć; acz y sam nie lenię, Jadę godzinmi; jesień, zima, lato Ze mną biegają jako widzisz, a to Lata mię psują, ja też one trawię, Wszystko ja dopcę, śladu nie zastawię. Wszystko na świecie koniec terminuje, Sam jeden Chrystus wiecznie tryumfuje, Nigdy nie cierpiąc zgrzybiełej starości, Z początku świętych w świetnej trwa jasności.
вернуться

277

Морские звери, сиренами названные...— в греко-римской мифологической традиции сирены представлялись полуженщинами-полуптицами с рыбьим хвостом, которые своим «сердцеусладным пеньем» прельщают мореходов, обрекая их на гибель (см.: Гомер, «Одиссея», XII; Овидий. «Метаморфозы», V, 552 и др.)» В «Физиологе» сирены трактуются в соответствии с упоминанием о них в пророчестве Исайи (Исайя, XIII, 21—22, в церковнославянской редакции «арини».

вернуться

278

...псам на съедение, Сцилле...— (древнерим. миф.) Сцилла — дочь нимфы Форкиды, превращенная волшебницей Киркой из ревности в опоясанное свирепыми псами морское чудовище, местом обитания которого служила пещера утеса Сцилла, что на италийской стороне Сицилийского пролива. Она пожирала все, что проходило мимо ее пещеры.

вернуться

279

Цербер — (древнерим. миф.) трехглавый пес, охранявший вход в подземное царство, сын подземных божеств Тифона и полудевы-полузмеи Эхидны.

вернуться

280

Геркулес — (древнерим. миф.; греч.— Геракл) сын бога Юпитера и Алкмены, который из-за преследований богини Юноны вынужден был пойти на службу к царю Эврисфею и совершить двенадцать подвигов.

вернуться

281

Иоанафан — согласно Библии (1 Царств, XVIII — XXXI), сын израильского царя Саула, отличавшийся силой и храбростью, помогал юному Давиду, рискуя вызвать гнев отца, искавшего удобного случая, чтобы убить Давида.

вернуться

282

Тулий — Марк Туллий Цицерон (106—43 гг. до н. э.), выдающийся римский оратор, теоретик ораторского искусства, писатель и философ.

вернуться

283

...ярмаркасего света слава...— эту метафору встречаем в «словах» Иоанна Златоуста (ок. 344—407 гг. н. э.), в «Анналах» Цезаря Барония (XVI в.). Из современников Симеона Полоцкого к ней обращался Дж. Беньян в «Пути паломника» No 1680, а позже В. Теккерей в романе «Ярмарка тщеславия».