То со samego Boga na ziemi zrodzi,
To co się w niebie z Bogiem Bogiem ogrodzi,
To co jasnemi cudy jaśnie się wsławy,
Tegowszem nie czcie Arej szaleństwo bywy.
Co mi ey Maria oto ay ramie y moc
Co wo ney, ów pokóy y okop wojen owoc.
Człowiek jest bombol, szkło, lód, bajka, proch, siano,
Sen, puneł, głas, dźwięk, wiatr, kwiat, nic by go królem zwano.
То, что самого Бога на земле рождает.
То, что в небе с Богом Богом ограждается.
То, что яркими чудесами ярко восславляется,
Того не почитает Арий[304], в безумство впадший.
Что мне Мария? — это опора и мощь.
Что в ней? — и мир, и брани плод (т. е. слава).
Человек есть пузырь, стекло, лед, небылица, прах, сено,
Сон, грош, глас, звук, ветр, цветок, ничто чтоб его и королем называли.
Chłop o roli, a żołnierz o orężu prawi,
żeglarz łodźi y kożdy swe rzemiesło sławi.
Wielka to jest mądrość,
Dobrze od złego to zeznać:
Niebo nie umysł tacy odmieniają,
Który po toru za morze biegają.
Trudno groblę wysypać rzekom, które biegą
Bystrym pędem, płynące do morza gorzkiego.
Równie trudno ukrócić złego nie już proźbą
Od zawodów bezecnych y praw srogich proźbą.
Kto zatrzyma z wyniosłej wieże padnącego,
Ten zadzierży pęd dolny na złe biegącego.
Prętkie są nogi sarnie, bystre y jelenie,
Ale chyzsze złośnika na złe go pełnienie:
Jeśli nie zdąża dziełem, tam wola nagrodzić
W jednym punktie on myślą y tą może szkodzić.
Małpa ucieszne y zmyślne zwierzątko,
Zbytnie kochając, zadłabi małpiątko.
Tak, zbytnie pieszcząc mile, swoje dziatki
O śmierć przywodzą nieuważne matki!
Крестьянин о земле, а солдат об оружии говорить норовит,
Моряк же — о лодке; и каждый свое ремесло славит.
Великая это мудрость,
Добро от зла отличать:
«Небо — не разум те переменяют,
Которые по пути за море ходят».
Трудно плотинами преграждать реки, которые бегут
Быстром течением, стремясь к горькому морю.
Равно трудно удержать злого не только просьбою
От препираний подлых, но и угрозою строгих законов.
Кто поймает с высокой башни падающего,
Тот задержит и стремление ко злу бегущего.
Скоры ноги у серны, быстры и олени,
Но быстрее злодея к злу устремления.
Если не успеет где злодеянием, там стремится возместить
Мгновенно мыслью,— и той может вредить.
Обезьяна — потешный и смышленый зверек,
Чрезмерно лаская, задавила своего детеныша.
Так чрезмерными нежностями милых своих деток
К смерти приводят неосторожные матери.
Zeuxis na ćwiecie walarz znamienity
Od Agrygentow niegdyś był użyty,
Był wymalował contrfekt Junony,
Godny boginiej, a nie naganiony.
Pięć wybrał panień prześlicznego lica,
Z których zbierała wzór jego zrzenica:
Co się więc w której ślicznego mu zdało,
To na tablicy pędzlem się pisało.
Takim sposobem obraz wykształtował,
Któremu wszystek świat się zedziwował.
Człowiek chresciański obraz świętej cnoty
Ma stawić Bogu z prześlicznej roboty.
Na durzy swojej więc za prototypem,
Na kształt ktorego ma być jego ectypon.
Niech mu Marią ozdobę śliczności
Duchownej y skarb duszewnej piękności;
W niej się to samej wszystko zgromadziło,
Bo na wsze inne święte rozdzieliło.
Nie trzeba wielu światłych gwiard jasności,
Gdzie złoty Phaebus sypie swe światłości.
Nie trzeba cystern, gdzie wody żyjące
Próg omywają, rzękami płynące.
Bez szkody Egypt, lub dźdże nie bywają,—
Dość wod Nilowych, bo też dźdze stają.
Nie do wielu drzew, gdzie owoców mało
Skwapliwie bieżyt, lecz gdzie dość stało,
By też na jednym. Y lepsza ta rola,
Która nad dziesięć jedyna wydoła.
Mamyż my w prawdzie bez liczby na niebie,
Którzy nam przykład cnót podają w siebie.
Z tych dobrze zbierać wzora pobożności,
Tak pszczoła zbiera z kwiecia swe sładkości,
Lecz jest zdrów cały bezdenna fontanna,
Morze cnot wszelkich, przenaczystsza Panna.
W tej jednej wszystkie wizerunki mamy,
Jej się podobąć, Bogu podobamy.
вернуться
Арий — александрийский священник (ум. в 226 г.), отвергавший важнейший христианский догмат о св. Троице, провозглашенный I вселенским собором, так как считал невозможной единосущность природы Бога-Сына и Бога-Отца; основоположник крупнейшей христианской ереси IV в.— арианства.
вернуться
Стихотворение построено по риторическому принципу асиндетона, состоящему в том, что поэт накапливает множество различных слов, каковые в итоге сводятся к одному значению (-quod X—tot Y). До Симеона аналогичный прием встречаем у польского поэта Даниэля Наборовского (1573—1640) в стихотворении «Краткость жизни» (см.: Poezje. Warszawa, 1961. S. 158).
вернуться
Сократ (460—399 гг. до н. э.) — основатель философской школы в Афинах, учитель Платона, казненный по обвинению в «преступлениях» против государства и официальной религии. В древности дельфийскому оракулу приписывались слова, что на свете «всех мужей Сократ превыше мудростью».